Η νέα σχολική χρονιά είναι προ των πυλών και ένα πρόβλημα το οποίο βρίσκεται ψηλά στις συζητήσεις ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς, είναι αυτό του αναλφαβητισμού. Το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται έντονα στην Κύπρο, γεγονός που τα τελευταία χρόνια έχει θορυβήσει έντονα το υπουργείο Παιδείας. Για τη νέα σχολική χρονιά αναμένεται να λειτουργήσει και πάλι το Πρόγραμμα Λειτουργικού Αναλφαβητισμού από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (KEEA) στη Γ΄ και Στ΄ Δημοτικού.
Σκοπός του προγράμματος είναι ο εντοπισμός μαθητών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με μεγάλη πιθανότητα να παραμείνουν λειτουργικά αναλφάβητοι μέχρι το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, έτσι ώστε να ενταχθούν έγκαιρα σε δράσεις και πρόγραμμα στήριξης. Όπως επισυνάπτεται από το ΚΕΕΑ στην Κύπρο δεν υπήρχε εθνικός μηχανισμός παρακολούθησης των μαθησιακών επιτευγμάτων υποχρεωτικής εκπαίδευσης, πριν από την έρευνα Λειτουργικού Αναλφαβητισμού.
ΠΡΟΚΛΗΣΗ
Η νέα σχολική χρονιά είναι μια νέα πρόκληση για το πρόγραμμα, ιδίως μετά τα περσινά απογοητευτικά αποτελέσματα. Τα περσινά αποτελέσματα της έρευνας είναι ενδεικτικά της σοβαρότητας της κατάστασης σε ότι αφορά τον αναλφαβητισμό στην Κύπρο . Οι μαθητές της Στ’ Δημοτικού, στην τελευταία έρευνα έδειξε ότι 764 μαθητές άρχισαν το Γυμνάσιο έχοντας πρόβλημα γλωσσικού αναλφαβητισμού, ποσοστό δηλαδή 9%. Την ίδια ώρα 560 μαθητές, οι οποίοι μπορεί να ανήκουν και στην προηγούμενη ομάδα ολοκλήρωσαν το δημοτικό και είναι μαθηματικά αναλφάβητοι, ποσοστό δηλαδή 6,6%. Και στις δύο ομάδες είναι το 4.4%
Πέρσι το ποσοστό των αναλφάβητων στην αντίστοιχη έρευνα ήταν 12.1% για τη γλώσσα και 9,1% για τα μαθηματικά. Τα αποτελέσματα των τελευταίων ετών στην Κύπρο είναι ανησυχητικά, εάν συγκριθούν και με τον μέσο όρο στην Ευρώπη των 27, γεγονός που έχει ευαισθητοποιήσει πολύ περισσότερο τους άμεσα εμπλεκόμενους.
ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ
Ο αναλφαβητισμός διακρίνεται σε απόλυτο, γενικό ή οργανικό και σε λειτουργικό. Στην πρώτη περίπτωση, έχουμε ολοκληρωτική άγνοια γραφής και ανάγνωσης. Από την άλλη, ο λειτουργικός αναλφαβητισμός αναφέρεται σε μια απουσία κοινωνικών γνώσεων. Το άτομο αδυνατεί να διαχειριστεί τον εαυτό του μέσα στην κοινωνία που ζει. Ο όρος «υποεκπαίδευση» συγγενεύει ερμηνευτικά με τον λειτουργικό αναλφαβητισμό. Η 8η Σεπτεμβρίου γιορτάζεται από το 1966 ως η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη του Αναλφαβητισμού.
ΤΑ ΑΙΤΙΑ
Οι παράγοντες που μπορούν να καταστήσουν ένα παιδί αναλφάβητο είναι πολλοί. Η οικονομική ανέχεια αποτελεί τη βασικότερη αιτία αναλφαβητισμού, αφού η ανάγκη για βιοπορισμό οδηγεί στην αναζήτηση εργασίας από την παιδική κιόλας ηλικία και σαφώς στην απομάκρυνση από το σχολείο. Η έλλειψη χρηματικών πόρων του κράτους π.χ. Τριτοκοσμικές χώρες – για την ίδρυση σχολικών κτιρίων και την πρόσληψη διδακτικού προσωπικού. Οι πόλεμοι κατά τους οποίους τα σχολεία δε λειτουργούν ή υπολειτουργούν.
Η απομόνωση πολλών αγροτικών περιοχών στις οποίες παρατηρείται έλλειψη σχολείων και διδακτικού προσωπικού. Το χαμηλό μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο των κατοίκων αυτών των αγροτικών περιοχών ωθεί τους γονείς στο να παραμελούν τη μόρφωση των παιδιών τους. Η ύπαρξη αναλφάβητων συνδέεται άμεσα και με την προσπάθεια των ανελεύθερων καθεστώτων να χειραγωγήσουν πολιτικά και να εκμεταλλευτούν το λαό. Αν λάβουμε υπόψη μας μάλιστα πως η παιδεία αποτελεί μέτρο πολιτισμού σε κάθε λαό, εύκολα γίνεται αντιληπτό γιατί τα καθεστώτα αυτά επιδιώκουν το χαμηλό πνευματικό επίπεδο του λαού τους.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Οι συνέπειες του αναλφαβητισμού δεν πρέπει να υποτιμώνται. Ο αναλφαβητισμός δυσχεραίνει την ανεύρεση εργασίας και περιορίζει τους τομείς επαγγελματικής αποκατάστασης, ιδιαίτερα στην εποχή μας, όπου απαιτούνται πολλά εφόδια στον άνθρωπο λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης, του ανταγωνιστικού κλίματος στον εργασιακό χώρο και την όξυνση της ανεργίας. Πνευματική νωθρότητα, ανελευθερία. “Η αμάθεια είναι η χειρότερη σκλαβιά”. – Ανατόλ Φρανς. Ο αναλφάβητος δεν μπορεί να κρίνει, να συγκρίνει, να αξιολογήσει πρόσωπα και καταστάσεις. Αντίθετα, μπορεί εύκολα να οδηγήσει στο φανατισμό, να υιοθετήσει είδωλα και δόγματα και να μετατραπεί σε υποχείριο επιτηδείων.
Διακρίνεται συχνά από ανασφάλεια, συμπλέγματα κατωτερότητας, έλλειψη κριτικής ικανότητας που καθιστούν ανέφικτη την ανάληψη πρωτοβουλιών και τη δημιουργικότητα. Αποτελεί φραγμό στην κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση του ατόμου, αφού το άτομο δεν μπορεί να ενημερωθεί επαρκώς από τον Τύπο για παράδειγμα- για τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα που αφορούν τη χώρα του. Παράλληλα αδυνατεί να κατανοήσει τα πολιτικά προγράμματα και να επεξεργαστεί και να κρίνει πρόσωπα και γεγονότα. Δυσχεραίνεται και κωλυσιεργείται (= εμποδίζεται) η επικοινωνία με τους άλλους, καθώς δε μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά, αλλά ούτε και να κατανοήσει ικανοποιητικά το γλωσσικό κώδικα.
ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ
Για την καταπολέμηση του προβλήματος, χρειάζεται η ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση τόσο των κρατικών φορέων όσο και η εξατομικευμένη συνεισφορά. Κατοχύρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης για όλα τα άτομα άσχετα από φυλή, φύλο, κοινωνική καταγωγή, οικονομική κατάσταση. Δημιουργία ειδικών σεμιναρίων και προγραμμάτων για την επιμόρφωση των αναλφάβητων. Τα ΜΜΕ να ξεκινήσουν μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σημασία της μόρφωσης και τις αρνητικές επιπτώσεις του αναλφαβητισμού. Ιδιαίτερα η τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχουν το πλεονέκτημα ότι απευθύνονται σε πλατιές λαϊκές μάζες. Δημιουργία εκπαιδευτικών κέντρων, ιδιαίτερα στις αγροτικές και υπανάπτυκτες περιοχές.
Γιώργος Χρυσάνθου/ΑΛΗΘΕΙΑ
