Του Γιώργου Παπαγεωργίου*
Το κλάδεμα των ελαιόδενδρων είναι μια σημαντική εργασία που αποσκοπεί στην προσαρμογή της ανάπτυξης και καρποφορίας των δένδρων στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής και στις καλλιεργητικές μας επιδιώξεις…
Όπως όλα τα καρποφόρα έτσι και η ελιά αντιδρά θετικά στο κλάδεμα.
Σκοπός του κλαδέματος είναι:
• Η δημιουργία ισχυρού κορμού και σκελετού κόμης για να μπορέσει το δένδρο να αντέξει σε μεγάλο φορτίο και ισχυρούς ανέμους.
• Στην απολαβή ικανοποιητικών, ποσοτικά και ποιοτικά σοδειών με την προτροπή παραγωγής νέου καρποφόρου ξύλου.
• Στην διευκόλυνση της συγκομιδής και εφαρμογής των προγραμμάτων φυτοπροστασίας.
• Στην μείωση της τάσης του δένδρου για παρευνιαυτοφορία.
Μπορούμε να εφαρμόσουμε τέσσερεις τύπους κλαδέματος στα ελαιόδενδρα:
1. Κλάδεμα διαμόρφωσης
2. Κλάδεμα καρποφορίας
3. Κλάδεμα ανανεώσεως
4. Κλάδεμα αναγεννήσεως
Στα νεαρά δενδρύλλια κάνουμε ελάχιστο κλάδεμα αφαιρώντας από τη βάση τμήματα που δεν χρειάζονται για τη διαμόρφωση του δένδρου. Αποφεύγουμε το κλάδεμα της αναπτυσσόμενης κόμης του δένδρου γιατί καθυστερεί την είσοδό του στην καρποφορία.
Στα αναπτυγμένα δένδρα, επιδιώκουμε με το κλάδεμα να μειώσουμε την υπερβολική αύξηση της κόμης δώσουμε ώθηση στην ανάπτυξη λιγότερων και πιο εύρωστων βλαστών. Αφαιρούμε τμήματα του δένδρου που δεν είναι λειτουργικά ή που εμποδίζουν τον αερισμό και την διείσδυση του ηλιακού φωτός.
Ετήσιοι βλαστοί μέσης ευρωστίας είναι αυτοί που θα δώσουν καρποφορία την επόμενη χρονιά. Ανάλογα με την ευρωστία της ποικιλίας και τις συνθήκες της καλλιέργειας , γονιμότητα εδάφους – άρδευση – λίπανση, κάνουμε λιγότερο ή περισσότερο αυστηρό κλάδεμα ώστε να έχουμε ανάπτυξη αρκετών μέτριας ζωηρότητας βλαστών, όχι λίγους λαίμαργούς ούτε πολλούς καχεκτικούς ετήσιους βλαστούς.
Κλάδεμα διαμόρφωσης
Το κλάδεμα αυτό έχει ως κύριο σκοπό την διαμόρφωση των δένδρων στα αρχικά στάδια της ηλικίας τους με τέτοιο τρόπο ώστε να πάρουν ένα ιδανικό σχήμα το οποίο θα ευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες τους ψεκασμούς και την συλλογή των καρπών. Τα νεαρά ελαιοδενδρύλια φυτεύονται τις περισσότερες φορές χωρίς να κλαδευτούν. Κατά την πρώτη χρονιά της μεταφύτευσης επιδιώκεται η δημιουργία πλάγιων βλαστών σε κανονικές αποστάσεις γύρω από το κεντρικό βλαστό σε ύψος 60-80 εκ. από το έδαφος. Στα επόμενα χρόνια πραγματοποιούμε ελάχιστο κλάδεμα για την αφαίρεση λαίμαργων βλαστών από την βάση τους και την αφαίρεση σπασμένων κλαδιών που διασταυρώνονται μεταξύ τους.
Κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής των ελαιοδένδρων δεν πρέπει να αφαιρείται καθόλου βλάστηση από το κορυφαίο τμήμα της κόμης του δένδρου. Αυστηρό κλάδεμα πρέπει να αποφεύγεται γιατί καθυστερεί την είσοδο των δένδρων σε καρποφορία.
Κλάδεμα καρποφορίας
Για να καταφέρουμε να έχουμε ένα σωστό κλάδεμα καρποφορίας πρέπει να γνωρίζουμε τον τρόπο καρποφορίας του δένδρου. Η ελιά καρποφορεί πλάγια σε ξύλο της προηγούμενης χρονιάς στη φωτιζόμενη περιφερειακή ζώνη βάθους 60-80 εκ. στο εσωτερικό του δένδρου δεν σχηματίζεται μεγάλος αριθμός καρπών. Οι πολύ ζωηροί βλαστοί δεν είναι καρποφόροι. Σκοπός του κλαδέματος είναι η δημιουργία βλαστών μέτριου μήκους 15-50 εκ. και η διατήρηση της καρποφόρας ζώνης σε καλή ζωηρότητα και σε καλό φωτισμό.
Στα κανονικά παραγωγικά δένδρα συνίσταται να γίνεται κάθε χρόνο ένα ελαφρύ κλάδεμα καρποφορίας με αφαίρεση των πυκνών και νεκρών κλαδίσκων από την καρποφόρα ζώνη. Αυτό γιατί με το χρόνο η καρποφόρα ζώνη έχει την τάση να πυκνώνει και να γεμίζει με μικρούς βλαστούς. Κάνοντας το παραπάνω κλάδεμα βελτιώνεται το μήκος των βλαστών και εξασφαλίζεται καλός φωτισμός στην καρποφόρα ζώνη.
Το κλάδεμα καρποφορίας στις επιτραπέζιες ποικιλίες αν γίνει σωστά μπορεί να βελτιώσει το μέγεθος των καρπών με την ρύθμιση του φορτίου που επιτυγχάνει. Για το σκοπό αυτό συνίσταται να γίνεται στις χρονιές υπερβολικής καρποφορίας αραίωση καρποφόρων κλάδων λίγο μετά την καρπόδεση.
Το κατάλληλο κλάδεμα μπορεί να μειώσει την παρευνιαυτοφορία. Για το σκοπό αυτό συνίσταται να αυστηρό κλάδεμα με αφαίρεση των βλαστών μέτριας ζωηρότητας που πιθανόν να εξελιχθούν σε καρποφόρους το χειμώνα που προηγείται του έτους μεγάλης καρποφορίας. Αντίθετα το αυστηρό κλάδεμα που γίνεται μετά την συλλογή των καρπών σε χρονιές με μεγάλη παραγωγή χειροτερεύει την παρενιαυτοφορία επειδή εξαντλεί περισσότερο τα ήδη εξαντλημένα από την καρποφορία δένδρα.
Κλάδεμα ανανέωσης
Το κλάδεμα ανανέωσης γίνεται συνήθως σε γηρασμένα και χαμηλής παραγωγικότητας δένδρα. Στην περίπτωση αυτή αφαιρούνται οι ξεροί και ή διασταυρούμενοι κλάδοι και κόβονται οι ορθόκλαδοι ή πλαγιόκλαδοι στο μισό του μήκους τους. Με το αυστηρό κλάδεμα ευνοείται η έκπτυξη νέας βλάστησης η οποία πρέπει να αραιωθεί κατά τα επόμενα χρόνια για να επιτευχθεί καλή κατανομή αυτής στο δένδρο. Μετά την εφαρμογή του κλαδέματος αυτού πρέπει να σταματήσουμε την αζωτούχο λίπανση για τα επόμενα ένα με δύο χρόνια για να μειωθεί ο υπερβολικός αριθμός εκπτύξεως παραφυάδων και λαίμαργων βλαστών.
Κλάδεμα αναγεννήσεως
Το κλάδεμα αναγεννήσεως είναι παρόμοιο με το κλάδεμα ανανεώσεως αλλά πιο αυστηρό. Γίνεται και αυτό σε μεγάλης ηλικίας ελαιόδενδρα και σκοπός του είναι η πλήρης ανανέωση του σκελετού της κόμης των δένδρων με καρατομήσεις βλαστών σε απόσταση 20-30 εκ. περίπου από το σημείο εκπτύξεως τους από τον κορμό.
*Ο Γιώργος Παπαγεωργίου είναι Γεωπόνος και Υπεύθυνος Επαρχίας της Εταιρίας Agrolan
