Στην ανάδειξη του σημαντικού μνημείου της ιστορίας του Δήμου Παραλιμνίου – Δερύνειας, του Υδραγωγείου «Πέντε Καμάρες» στοχεύει ο Δήμος. Πρόσφατα ο Δήμαρχος επισκέφθηκε την περιοχή με τον Αντιδήμαρχο Δερύνειας, τη Δημοτική Γραμματέα και συνοδεία της ειρηνευτικής δύναμης της UNFICYP, εξετάζοντας τρόπους καθαρισμού καθώς και ανάδειξης του αρχαίου μνημείου μετά και από σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Οι «Πέντε Καμάρες»
Το Υδραγωγείο αποτελεί μέρος του υδρευτικού συστήματος της Αμμοχώστου κατά τους πρώτους χρόνους της Τουρκοκρατίας στην Κύπρο. Το υδραγωγείο εξυπηρετούσε τις ανάγκες ύδρευσης της Αμμοχώστου σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και η ιστορία του είναι άμεσα συνδεδεμένη με το ιστορικό του αποκεφαλισμού του Παπά Ζαχαρία, όπου σύμφωνα με πληροφορίες που έχει συλλέξει η Μητρόπολη Κωνσταντίας, γύρω στον 15ο αιώνα στη Μυτιλήνη εμφανίστηκε μια θανατηφόρα ασθένεια, η οποία ανάγκασε ομάδα ανθρώπων να φύγουν και να έρθουν μαζί με τον ιερέα τους, τον Παπά Ζαχαρία και να κατοικήσουν στη περιοχή Παναγιά στον Πρωταρά.
Σύμφωνα με την παράδοση, αμέσως μετά την κατάκτηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς, υπήρξε ανάγκη εμπλουτισμού του υδρευτικού συστήματος της Αμμοχώστου και οι Τούρκοι θέλησαν να εκμεταλλευτούν για τον σκοπό αυτό, την πλούσια σε νερό πηγή που βρισκόταν στην περιοχή της Παναγιάς στον Πρωταρά. Οι κάτοικοι, με επικεφαλής τον Παπά Ζαχαρία αντιστάθηκαν και οι Τούρκοι συνέλαβαν τον ιερέα που ακολούθως τον αποκεφάλισαν για τιμωρία και παραδειγματισμό. Το γεγονός αυτό τοποθετείτε χρονικά μεταξύ των ετών 1573- 74. Έτσι, εύκολα μπορούμε να τοποθετήσουμε την κατασκευή του υδραγωγείου στα μέσα της έβδομης δεκαετίας του 16ου αιώνα.
Το υδραγωγείο αποτελείτο από μια δεξαμενή στον χώρο της πηγής και από επίγειο κτιστό αγωγό που ακολουθούσε ελαφρά κατωφερή πορεία μήκους 30 χιλιομέτρων περίπου, ο οποίος κατέληγε σε δεξαμενή στην Αμμόχωστο. Μέρος του υδραγωγείου αυτού είναι οι Πέντε Καμάρες, πάνω στις οποίες περνά ο αγωγός, και είχαν κτιστεί στην κοίτη τοπικού χειμάρρου βόρεια του Παραλιμνιού και ανατολικά της Δερύνειας.
Γύρω στο ένα χιλιόμετρο βορειοδυτικά των Πέντε Καμάρων και λίγα μέτρα βόρεια της μεσαιωνικής εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας υπάρχει τμήμα του υδραγωγείου πάνω στο οποίο βρίσκεται η «πατιά» της Αγίας Μαρίνας. Είναι ένα αποτύπωμα ανθρώπινου γυμνού ποδιού που οι κάτοικοι της περιοχής πιστεύουν πως είναι αποτύπωμα του ποδιού της Αγίας Μαρίνας και ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες.
