Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ να περάσει η Γροιλανδία υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ δεν είναι ένα ακόμη εκκεντρικό επεισόδιο της δεύτερης θητείας του στον Λευκό Οίκο.
Αντιθέτως, συνιστά μια σοβαρή γεωπολιτική στρατηγική με σαφείς αναφορές σε παλαιότερα ιμπεριαλιστικά σχέδια αλλά και με ανησυχητικές ομοιότητες με σύγχρονες αναθεωρητικές πρακτικές, όπως αυτές της Ρωσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν, που προκαλούν συναγερμό σε Ευρώπη και ΝΑΤΟ, σχολιάζουν διεθνή ΜΜΕ.
Η Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο έδαφος 56.000 κατοίκων που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας, βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας αμερικανικής στρατηγικής για την Αρκτική: φυσικοί πόροι, σπάνιες γαίες, στρατηγικός έλεγχος θαλάσσιων οδών και αντιπαράθεση με Κίνα και Ρωσία. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν ο Τραμπ ενδιαφέρεται σοβαρά, αλλά πώς θα μπορούσε να επιδιώξει να «βάλει στο χέρι» το νησί.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, αξιωματούχους του ΝΑΤΟ και αναλυτές ασφαλείας, διαμορφώνεται ένα τετραμερές σενάριο, όπως αναφέρουν το Politico και ο Economist.
1. Υπονόμευση εκ των έσω: Η ενίσχυση του κινήματος ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας
Το πρώτο βήμα δεν απαιτεί στρατεύματα, αλλά επιρροή. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη αρχίσει να «φλερτάρει» ανοιχτά το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Η λογική είναι απλή: μια ανεξάρτητη Γροιλανδία δεν θα δεσμεύεται πλέον από την Κοπεγχάγη και θα μπορεί να συνάπτει απευθείας συμφωνίες με την Ουάσιγκτον.
Οι δημόσιες δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, περί «αυτοδιάθεσης» των Γροιλανδών, ο διορισμός ειδικού απεσταλμένου του Λευκού Οίκου για τη Γροιλανδία και οι πληροφορίες για μυστικές εκστρατείες επιρροής θυμίζουν έντονα ρωσικές πρακτικές σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης: ενίσχυση φιλοαμερικανικών φωνών, ψηφιακή προπαγάνδα, καλλιέργεια της αίσθησης ότι η ανεξαρτησία είναι αναπόφευκτη.
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ η πλειοψηφία των Γροιλανδών δηλώνει ανοιχτή στην ιδέα της ανεξαρτησίας, συντριπτική πλειοψηφία απορρίπτει την ένταξη στις ΗΠΑ. Αυτή η αντίφαση καθιστά το πεδίο εύφλεκτο.
2. Η «χρυσή προσφορά»: Συμφωνία χωρίς τυπική προσάρτηση
Αν η Γροιλανδία αποδεσμευθεί από τη Δανία, το επόμενο βήμα δεν θα είναι αναγκαστικά η μετατροπή της σε αμερικανική πολιτεία. Πιο ρεαλιστικό θεωρείται ένα «Σύμφωνο Ελεύθερης Ένωσης» (Compact of Free Association – COFA) κατά τα πρότυπα συμφωνιών που οι ΗΠΑ έχουν συνάψει με κράτη του Ειρηνικού.
Μια τέτοια συμφωνία θα παρείχε οικονομική στήριξη στη Γροιλανδία, πρόσβαση στην αμερικανική αγορά και εγγυήσεις ασφαλείας, με αντάλλαγμα ουσιαστικά απεριόριστη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ. Για τον Τραμπ, πρόκειται για ένα «real estate deal» γεωπολιτικής κλίμακας. Για τη Γροιλανδία, όμως, ενέχει τον κίνδυνο απώλειας της αυτοδιάθεσής της χωρίς τα τυπικά οφέλη ενός κράτους.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο Τραμπ έχει ιστορικό συμφωνιών που ευνοούν αποκλειστικά τον ίδιο και αφήνουν τον ασθενέστερο εταίρο εκτεθειμένο.
3. Η ευρωπαϊκή συναλλαγή: Γροιλανδία έναντι Ουκρανίας
Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι η Γροιλανδία, αλλά η Ευρώπη. Και εδώ ο Λευκός Οίκος διαθέτει έναν ισχυρό μοχλό πίεσης: την Ουκρανία.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, δεν αποκλείεται ένα άτυπο παζάρι ασφαλείας: πιο σκληρές αμερικανικές εγγυήσεις προς το Κίεβο, με αντάλλαγμα ευρωπαϊκή ανοχή σε έναν διευρυμένο αμερικανικό ρόλο στη Γροιλανδία. Ένα τέτοιο σενάριο θα έθετε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπροστά σε ένα κυνικό δίλημμα στρατηγικής επιβίωσης.
4. Το αδιανόητο αλλά εφικτό: στρατιωτικό τετελεσμένο
Αν όλα αποτύχουν, παραμένει στο τραπέζι, όπως δήλωσε και η εκπρόσωπος του Τραμπ, Καρολάιν Λέβιτ, η πιο ακραία επιλογή: η στρατιωτική κατάληψη. Στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι η Γροιλανδία είναι ουσιαστικά ανυπεράσπιστη. Η αμερικανική παρουσία στο έδαφος, η εγγύτητα βάσεων και η απουσία τοπικού στρατού σημαίνουν πως ο έλεγχος της πρωτεύουσας Νουούκ θα μπορούσε να επιτευχθεί σε ελάχιστο χρόνο.
Μια τέτοια ενέργεια θα ήταν νομικά αβάσιμη και πολιτικά καταστροφική: Θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζουμε και βαθιά ρήξη εμπιστοσύνης με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Ωστόσο, η ίδια η συζήτηση του σεναρίου αρκεί για να προκαλέσει ανησυχία σε Κοπεγχάγη, Βρυξέλλες και Νουούκ.
Ένα νέο δόγμα για την Αρκτική
Η υπόθεση της Γροιλανδίας αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: μια επιστροφή των ΗΠΑ σε μια λογική σφαιρών επιρροής, που θυμίζει το Δόγμα Μονρόε, προσαρμοσμένο στον 21ο αιώνα. Για τους Γροιλανδούς, το διακύβευμα δεν είναι απλώς η κυριαρχία, αλλά το αν η ανεξαρτησία θα οδηγήσει σε αυτοδιάθεση ή σε εξάρτηση από μια υπερδύναμη με απρόβλεπτο ηγέτη.
Και για την Ευρώπη, το ερώτημα είναι ακόμη πιο υπαρξιακό: πόσο έτοιμη είναι να υπερασπιστεί την εδαφική ακεραιότητα ενός συμμάχου, όταν η απειλή προέρχεται από τον ισχυρότερο σύμμαχό της.
Πηγή: iefimerida.gr
