Νέο πλαίσιο για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας

Η επαναφορά του σχολικού εγχειριδίου ως μέσου διδασκαλίας, η αναφορά σε «γραμματισμό» μεν αλλά όχι «κριτικό», η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στην κυπριακή διάλεκτο και η ενοποίηση προγραμμάτων σπουδών στο δημοτικό σχολείο, είναι μερικά από τα νέα στοιχεία που προκύπτουν όσον αφορά στη διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας στα δημόσια σχολεία.

Η πολυσυζητημένη και πολυαναμενόμενη εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας ετοιμάστηκε και εντός των επόμενων ημερών αναμένεται να φτάσει στα χέρια των εκπαιδευτικών.

Η εφημερίδα ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ αποκάλυψε το σχετικό κείμενο, όπου το Υπουργείο ξεκαθαρίζει πως «θέτει ως βασικό σκοπό τη διδασκαλία, την άριστη κατάκτηση της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και τον γραμματισμό σε διάφορα περιβάλλοντα και καταστάσεις επικοινωνίας».

Την ίδια ώρα αναγνωρίζει «ως σημαντική την προοπτική ανάλυσης και κατανόησης του κοινωνικο-οικονομικού, πολιτικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος ανάπτυξης γλωσσικών και μη γλωσσικών κειμένων και την καλλιέργεια κριτικής στάσης απέναντί τους».

Αναλυτικότερα, το νέο πλαίσιο διδασκαλίας της Γλώσσας θα βασίζεται στις ακόλουθες παραμέτρους: Χρήση σχολικού εγχειριδίου και άλλου διδακτικού υλικού: Σύμφωνα με το Υπουργείο, για τη διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας χρησιμοποιείται το σχολικό εγχειρίδιο, όχι κατ’ ανάγκη σειριακά (από τεύχος σε τεύχος, από διδακτική ενότητα σε διδακτική ενότητα, από γραμματική άσκηση σε γραμματική άσκηση ή από σελίδα σε σελίδα).

Η αξιοποίησή του είναι ευέλικτη και πολυεπίπεδη, με διάφορες διαβαθμίσεις, και μπορεί να αφορά ένα σχέδιο μαθήματος, μία διδακτική ενότητα, ένα σχέδιο εργασίας ή μία θεματική ενότητα γραμματισμού.

Διευκρινίζει ότι το σχολικό βιβλίο δεν είναι το μόνο διδακτικό μέσο. Κείμενο ή κείμενά του, για παράδειγμα, συνδιδάσκονται με άλλα χρηστικά και λογοτεχνικά κείμενα, κείμενα σε έντυπη ή και ψηφιακή μορφή, προφορικά κείμενα, καθώς και μη γλωσσικά κείμενα, τα οποία είναι κατάλληλα για κάθε ηλικιακή ομάδα μαθητών, ως προς το περιεχόμενο, τους γλωσσικούς στόχους, την αισθητική και τον βαθμό αναγνωσιμότητάς τους.

Επίσης, ασκήσεις του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου (γραμματικές, ορθογραφικές, λεξιλογικές, ασκήσεις κατανόησης, ασκήσεις παραγωγής γραπτού λόγου) εμπλουτίζονται, αφαιρούνται, αντικαθίστανται και μετασχηματίζονται, ανάλογα με τους επιδιωκόμενους στόχους και τις προσδοκώμενες δεξιότητες των μαθητών, για κατανόηση, χρήση και παραγωγή ποικίλων κειμένων.

Τέλος, τα βιβλία τόσο της Γραμματικής όσο και του Συντακτικού, καθώς και τα λεξικά, χρησιμοποιούνται στην τάξη και στο σπίτι, ως βιβλία αναφοράς.

Νέα Ελληνική Γλώσσα/Λογοτεχνία/Θεατρική Αγωγή: Σχετικά με την ύπαρξη τριών διαφορετικών προγραμμάτων σπουδών για τη διδασκαλία της Γλώσσας (Νέα Ελληνική Γλώσσα/Λογοτεχνία/Θεατρική Αγωγή) στη Δημοτική Εκπαίδευση, διευκρινίζεται ότι το γνωστικό αντικείμενο για τη διδασκαλία της γλώσσας είναι ενιαίο.

Στο επίπεδο της διδασκαλίας, Λογοτεχνία και Θεατρική αγωγή ενοποιούνται. Με στόχο την επίτευξη της εσωτερικής συνοχής και των τριών προγραμμάτων σπουδών, τη διευκόλυνση αλλά και τον εμπλουτισμό της μαθησιακής διαδικασίας, αποδίδεται έμφαση σε διδακτικές προτάσεις και παιδαγωγικές πρακτικές που αναδεικνύουν και υποστηρίζουν αποτελεσματικά τη λειτουργική διασύνδεσή τους, με τρόπους που υπηρετούν και αντανακλούν διακριτούς και κοινούς στόχους.

Ευρεία θεώρηση για γλωσσική εκπαίδευση

● Καλύπτει σφαιρικά και ισορροπημένα α) τον προφορικό και γραπτό λόγο, β) τους διάφορους τομείς της γλώσσας και γ) τις διάφορες λειτουργίες της γλώσσας σε ποικίλα κείμενα.

​● Συμβάλλει στην αξιοποίηση των σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων γραμματισμού από τον εκπαιδευτικό, με μαθητοκεντρική στόχευση, για την επίτευξη του γενικού στόχου της γλωσσικής καλλιέργειας, δηλαδή την κατάκτηση, κατανόηση και άριστη χρήση της Νέας Ελληνικής Γλώσσας.

​● Δίνει έμφαση στην ανάπτυξη της γραμματικής και, ευρύτερα, της μεταγλωσσικής ενημερότητας και βασικών δεξιοτήτων μέσα από σύγχρονες στρατηγικές μάθησης.

​● Ευνοεί τη σύνθεση σύγχρονων γλωσσοδιδακτικών προσεγγίσεων και τη δημιουργία κατάλληλων συνδυαστικών πλαισίων διδασκαλίας της γλώσσας.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

● Λειτουργεί καθοδηγητικά, συμβουλευτικά, υποστηρικτικά, παρωθητικά.

● Καλλιεργεί και αναπτύσσει γνωστικές, μεταγνωστικές και κοινωνικές στρατηγικές μάθησης.

● Βοηθά τους μαθητές να βελτιώνονται συνεχώς και να μαθαίνουν αυτόνομα.

● Συντονίζει τη μαθησιακή διαδικασία και σχεδιάζει/οργανώνει τη διδασκαλία, σύμφωνα με τις αρχές της σύγχρονης παιδαγωγικής επιστήμης.

● Δημιουργεί και διασφαλίζει τις κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις για αποτελεσματικό χειρισμό της γλώσσας, τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο.

● Διδάσκει στοχευμένα τη γλώσσα και για τη γλώσσα, με τρόπο δημιουργικό και επικοινωνιακά πλαισιωμένο (όχι με ρυθμιστικό ή μηχανικό τρόπο), αποφεύγοντας τη στείρα αποστήθιση και απομνημόνευση.

● Επιλέγει συμπληρωματικό διδακτικό υλικό για την επίτευξη των γλωσσικών στόχων.

Υποστήριξη, επιμόρφωση, αξιολόγηση

● Κατά το υπουργείο αναγκαία είναι η επαρκής συμβουλευτική υποστήριξη του εκπαιδευτικού, από επιθεωρητές, συμβούλους, λειτουργούς του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, εκπαιδευτικούς με εμπειρία, ειδική κατάρτιση ή ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το γλωσσικό μάθημα και την εκπαίδευση στον γραμματισμό, γενικότερα, με τρόπους που να ανταποκρίνονται θετικά στις προσδοκίες και τις ανάγκες τους. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η υποστήριξη αυτή δεν πρέπει να υπερφορτώνει τον εκπαιδευτικό με θεωρητικές γνώσεις ούτε να λειτουργεί ως μονοδιάστατη καθοδήγηση.

● Οι ίδιες πρόνοιες θα ισχύουν και για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Όπως τονίζει, οι εμπειρίες και οι απόψεις κάθε διδάσκοντα αποτελούν πηγή ανατροφοδότησης, για το πώς μετασχηματίζονται και αναδιαμορφώνονται στις σχολικές τάξεις οι διάφορες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και πρακτικές, αναφορικά με τη διδασκαλία της γλώσσας. Προσθέτει πως η ευρεία θεώρηση της γλωσσικής διδασκαλίας απαιτεί επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε θέματα θεωριών μάθησης, γραμματισμού και σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων και πρακτικών για τη διδασκαλία της γλώσσας.

● Ξεκαθαρίζει ότι η αξιολόγηση των εφαρμοσμένων πολιτικών που σχετίζονται με το πρόγραμμα σπουδών της διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, ως προς τη δομή, τις διαδικασίες και το περιεχόμενό του, αποτελεί μέρος της γενικότερης ανάγκης για αξιολόγηση των εφαρμοσμένων πολιτικών, σε σχέση με τα αναλυτικά προγράμματα.

Πηγή: ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ