Η οριζόντια ψηφοφορία, κίνητρο κατά της αποχής

Κίνητρο που θα αλλάξει τη διάθεση των πολιτών έναντι των εκλογικών διαδικασιών θα αποτελέσει η εφαρμογή της οριζόντιας ψηφοφορίας, η οποία παράλληλα θα θέσει ένα φραγμό στην ολοένα και μεγαλύτερη αποχή.

Προς αυτή την κατεύθυνση θα κινείται η πρόταση νόμου που ετοιμάζεται από τους Οικολόγους και θα συζητηθεί με τα άλλα κόμματα, σε μια προσπάθεια να υπάρξει συμφωνία ώστε η οριζόντια ψηφοφορία να αρχίσει να εφαρμόζεται από τις προσεχείς ευρωεκλογές. Βάση για την πρόταση θα αποτελέσει μια εμπεριστατωμένη μελέτη που ετοίμασε η πλατφόρμα ομάδων πολιτών «Διαφάνεια Τώρα!» για τη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη «η αυξανόμενη δυσαρέσκεια στα κόμματα και η μη παροχή δυνατότητας στον ψηφοφόρο να επιλέξει πρόσωπα αντί κόμματα, τον οδηγεί στην αποχή ή στο άκυρο/λευκό». Απ’ εκεί και πέρα οι λόγοι για τους οποίους η «Διαφάνεια Τώρα!» θεωρεί αναγκαία την αλλαγή του εκλογικού συστήματος καταγράφονται ως εξής:

● Το πολιτειακό μας σύστημα έχει αποτύχει ολοκληρωτικά και πρέπει να επανασυσταθεί εκ βάθρων.

● Στη καρδιά αυτού του σαθρού συστήματος βρίσκεται το εκλογικό σύστημα της Κύπρου το οποίο διαχρονικά έχει αναδείξει στην εξουσία μια σειρά πολιτικών προσώπων τα οποία είναι συλλογικά συνυπεύθυνα για την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στη χώρα μας.

● Οι Κύπριοι πολίτες συμφωνούν σήμερα στη συντριπτική τους πλειοψηφία, ότι αυτοί που μας κυβερνούν δεν προστατεύουν τα βασικά συμφέροντα του πολίτη, υστερούν (πολλάκις σκόπιμα) αποτελεσματικότητας, ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων, αλλά και στην παραδοσιακή Κυπριακή ανθρωπιά και τιμιότητα.

● Η διαφθορά έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις και η θρασύτητα των πολιτειακών αξιωματούχων έχει φτάσει στο ανυπόφορο.

● Η επιλογή των πολιτικών μας προσώπων μέσα από τα διεφθαρμένα κομματικά στεγανά του παρελθόντος και η ατιμωρησία δεν μπορεί παρά να είναι η βασική αιτία αυτού του προβλήματος.

Στόχος είναι η αλλαγή αρκετών χαρακτηριστικών της κυπριακής κοινωνίας, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί και μέσω νέων εκλογικών συστημάτων. Αυτά που κατά την άποψη της Πλατφόρμας θα πρέπει να αλλάξουν είναι:

– Η διαπλοκή, διαφθορά, κάλυψη και ατιμωρησία.

– Η τυφλή προσήλωση προς τα κόμματα και η παντοδυναμία των κομματαρχών

– Η πεποίθηση ότι όλα τα κόμματα είναι διεφθαρμένα

– Η φαινομενική απάθεια και αδυναμία του απλού πολίτη να δράσει άμεσα και αποτελεσματικά για την ανατροπή αρνητικών καταστάσεων

– Η στέρηση της ευχέρειας να επιλέγει ο ψηφοφόρος αξιόλογους υποψήφιους οριζόντια, από όλους τους πολιτικούς χώρους

– Η μείωση του φαινομένου της αποχής, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους

– Η ανακύκλωση μη ικανών πολιτικών προσώπων.

Μέσα από τη μελέτη της Πλατφόρμας εκτιμάται ότι «οι κατέχοντες θέσεις στη Βουλή, στα ανώτερα κλιμάκια του κυβερνητικού και ημικρατικού μηχανισμού καθώς επίσης και στα επιτελεία των κομμάτων, δεν προβληματίζονται ιδιαίτερα» για όλα όσα διαπιστώνονται μέσα από την έρευνα αλλά και από τους πολίτες. Αντιθέτως, σημειώνεται στη μελέτη, «εφόσον είναι αυτοί και οι πέριξ τους που επωφελούνταν διαχρονικά από το στάτους κβο, όχι μόνο αδιαφορούν και αντιστρατεύονται κάθε προσπάθεια αλλαγής». Ως παραδείγματα ανάλογων ενεργειών αναφέρονται οι καθυστερήσεις στη θέσπιση καίριων νόμων.

Συμπερασματικά η μελέτη σημειώνει πως «το πιο βασικό πρόβλημα του υφιστάμενου Κυπριακού συστήματος είναι η παντελής έλλειψη της Οριζόντιας Ψηφοφορίας. Αυτή η βασική στέρηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος του Πολίτη, έχει συμβάλει σοβαρά στην καθολική απαξίωση των πολιτικών κομμάτων και στη σημαντική αύξηση του φαινομένου της αποχής».

Υπογραμμίζει παράλληλα ότι τα πλείστα σύγχρονα εκλογικά συστήματα βασίζονται στο δικαίωμα της ελεύθερης ψήφου του πολίτη που μπορεί να εκφράζεται είτε κάθετα με κομματικό ψήφο, είτε οριζόντια με ψήφο σε οποιονδήποτε τοπικό υποψήφιο ή συνδυασμό και των δύο.

Απλό, κατανοητό και να προσφέρει επιλογές

Υπογραμμίζεται την ίδια ώρα πως οποιοδήποτε μεταρρυθμιστικό σύστημα προταθεί πρέπει να είναι απλό στην κατανόηση και στην εφαρμογή, να διαφυλάττει ή ακόμα και να ενθαρρύνει το δικαίωμα της κομματικής επιλογής, να παρέχει αυξημένες επιλογές στον ψηφοφόρο λαμβάνοντας υπόψη τα Κυπριακά δεδομένα και πρώτιστα να προάγει την εκλογή των πιο ικανών υποψηφίων από όλους τους χώρους.

Η μελέτη δεν αποκρύβει την ύπαρξη κινδύνων ακόμα και μέσω των συστημάτων που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες και μπορεί να αποτελέσουν παράδειγμα για την Κύπρο. Κίνδυνοι από τακτικσιμούς στην ψηφοφορία, διαπλοκή, ψευδοσυμμετοχές και εκμεταλλεύσεις είναι ορατοί. Αποτρεπτικά σε ανάλογους κινδύνους μπορεί να λειτουργήσει η εκλογική νομοθεσία και η νομοθεσία περί πολιτικών κομμάτων μέσω των οποίων θα μπουν ασφαλιστικές δικλίδες που θα προλαμβάνουν τέτοια φαινόμενα.

Μέσα από την όλη μελέτη καταγράφονται διάφορα εκλογικά συστήματα που ισχύουν διεθνώς και τα οποία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στην περίπτωση της Κύπρου. Ένα τέτοιο σύστημα είναι αυτό της Μεικτής Αναλογικής Εκπροσωπήσεως (ΜΑΕ) το οποίο εκτιμάται ως το πιο δίκαιο σε σχέση με τον τρόπο κατανομής των βουλευτικών εδρών ανάλογα με τις επιθυμίες των ψηφοφόρων.

Σημειώνεται ωστόσο, ότι το σύστημα αυτό δεν είναι ιδιαίτερα απλό και η εφαρμογή του σε πολύ μικρές χώρες δεν είναι ίσως η πιο εύκολη και πρακτική λύση.

Από την άλλη υπάρχει το Σύστημα Πρόσθετων Μελών που διαφέρει από τη ΜΑΕ στο ότι δεν υπάρχουν επιπρόσθετες η πλεονάζουσες θέσεις και επομένως ο αριθμός των θέσεων στο κοινοβούλιο είναι σταθερός, είναι πιο κατάλληλο σαν πρότυπο για υιοθέτηση στην περίπτωση της Κύπρου.

Συν και πλην του υφιστάμενου συστήματος

Συν: Το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα είναι βοηθητικό για τα μικρότερα πολιτικά κόμματα γιατί προωθεί την αντιπροσώπευση όλων των πολιτικών απόψεων αναλογικά και είναι σχετικά απλό. Δοκιμάστηκε για σειρά ετών χωρίς να προκληθούν ιδιαίτερα προβλήματα και οι ψηφοφόροι έχουν συνηθίσει να το λειτουργούν χωρίς πολλές συγχύσεις. Παρέχει τη δυνατότητα έκφρασης της ευρωπαϊκής αρχής της επικουρικότητας αφού επιλέγονται οι βουλευτές από μικρές περιφέρειες.

Πλην: Στην εποχή μας η αυξανόμενη δυσαρέσκεια στα κόμματα και η μη παροχή δυνατότητας στο ψηφοφόρο να επιλέξει πρόσωπα αντί κόμματα, τον οδηγεί στην αποχή ή στο άκυρο / λευκό. Επίσης υπάρχει διαφορετικό εκλογικό μέτρο ανά επαρχία και ανά κατανομή. Υπάρχει ψηλό εκλογικό μέτρο για την «τρίτη κατανομή».

Με στόχο οι αλλαγές στη νομοθεσία που αφορά τις εκλογές να γίνουν πριν από το τέλος του έτους ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν κατά τις προσεχείς εκλογές που θα διεξαχθούν τον Μάιο ο βουλευτής των Οικολόγων Γιώργος Περδίκης θα ετοιμάσει πρόταση νόμου την οποία θα συζητήσει με άλλες πολιτικές δυνάμεις. Στόχος είναι να υπάρξει μια κοινή πρόταση νόμου απ’ όλες ή τις περισσότερες πολιτικές δυνάμεις ώστε στις εκλογές για την ανάδειξη των έξι Κυπρίων μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να εφαρμοστεί η οριζόντια ψηφοφορία.

Στην τελευταία σύσκεψη των αρχηγών/εκπροσώπων των κομμάτων στη Βουλή ο κ. Περδίκης ενημέρωσε τις άλλες πολιτικές δυνάμεις ότι θα ετοιμάσει και θα παρουσιάσει πολύ σύντομα την πρόταση νόμου.

Σε δηλώσεις του ο κ. Περδίκης υπογράμμισε ότι μέσα από την οριζόντια ψηφοφορία θα δοθεί η ευκαιρία σε άτομα που δεν ανήκουν σε κόμματα και δεν θέλουν να ψηφίζουν συγκεκριμένα κόμματα να επιλέξουν συγκεκριμένους υποψήφιους.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι και στο παρελθόν είχαν κατατεθεί προτάσεις για αλλαγή του εκλογικού συστήματος οι οποίες δεν είχαν προχωρήσει. Τέτοιες προτάσεις είχαν καταθέσει στα μέσα της δεκαετίας του ’90 οι Οικολόγοι αλλά και πολύ πιο πρόσφατα ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Η πρόταση του ΔΗΣΥ προέβλεπε την εκλογή πρόσθετων μελών της Βουλής των βουλευτές επικρατείας.

Πηγή: ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ