Επέρριψαν διοικητικές και ποινικές ευθύνες στους έξι για το Μαρί (όλες οι λεπτομέρειες)

Διοικητικές και ποινικές ευθύνες, για την τραγική απώλεια 13 συνανθρώπων μας κατά την φονική έκρηξη της 11ης Ιουλίου 2011 στη Ναυτική Βάση του Μαρί, επέρριψε σήμερα στους έξι κατηγορούμενους για την πολύκροτη υπόθεση, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας κ. Πέτρος Κληρίδης. Ο ανεξάρτητος αξιωματούχος της Δημοκρατίας, επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας της, κατέθεσε ο ίδιος προσωπικά ενώπιον του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Κύπρου που συνήλθε στο Δικαστικό Μέγαρο της Λάρνακας, την Εναρκτήρια Δήλωση της υπόθεσης σε 10 σελίδες, με Πρόεδρο τον κ. Τεύκρο Οικονόμου Π.Ε.Δ. και Πάρεδρους τους κ. κ. Λεωνίδα Καλογήρου, Ανώτερο Επαρχιακό Δικαστή και Θωμά Θωμά Επαρχιακό Δικαστή.

Οι κατηγορούμενοι είναι οι Μάρκος Κυπριανού, πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Κώστας Παπακώστας πρώην Υπουργός Άμυνας, Σάββας Αργυρού πρώην Υπαρχηγός ΓΕΕΦ, Ανδρέας Νικολάου σε διαθεσιμότητα Διευθυντής της Πυροσβεστικής, Χαράλαμπος Χαραλάμπους σε διαθεσιμότητα Υποδιευθυντής της Π.Υ. και Ανδρέας Λοιζίδης σε διαθεσιμότητα Διοικητής της ΕΜΑΚ Κοφίνου. Συνολικά το κατηγορητήριο αποτελούν 208 κατηγορίες και συμπεριλαμβάνονται σ’ αυτό 284 μάρτυρες κατηγορίας.

Οι αναφορές του Γενικού Εισαγγελέα

Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας αναφερόμενος στα δραματικά γεγονότα της έκρηξης στη Ναυτική Βάση ,της απώλειας 13 συνανθρώπων μας του Πολεμικού Ναυτικού και της ΕΜΑΚ Κοφίνου και της καταστροφής του Ηλεκτροπαραγωγού σταθμού της ΑΗΚ άρχισε με την άφιξη τον Μάρτιο του 2009, των 98 εμπορευματοκιβωτίων ,τα περισσότερα από τα οποία περιείχαν εκρηκτική ύλη, πυρίτιδα και τοποθετήθηκαν σε υπαίθρια «στοιφάδα» σε συγκεκριμένο σημείο που ετοιμάσθηκε για τον σκοπό αυτό στη Ναυτική Βάση Αντιστράτηγος Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί, της Επαρχίας Λάρνακας.

Επρόκειτο για εμπορευματοκιβώτια με στρατιωτικό υλικό που μεταφέρονταν από το Ιράν στη Συρία , με το πλοίο Monchegorsk τα οποία κατασχέθηκαν τον Φεβρουάριο του 2009 από την Κυπριακή Δημοκρατία στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Συνεχίζοντας ο Πέτρος Κληρίδης ανέφερε ότι τα εμπορευματοκιβώτια παρέμειναν τοποθετημένα στη Ναυτική Βάση μέχρι τις 11 Ιουλίου 2011, όταν εξερράγησαν με αποτέλεσμα τον θάνατο 13 προσώπων και την πρόκληση μεγάλων υλικών ζημιών. Η φονική έκρηξη οφειλόταν σε ανάφλεξη των πυρίτιδων, λόγω των ψηλών θερμοκρασιών που είχαν αναπτυχθεί στο χώρο φύλαξης τους, δηλαδή στα εμπορευματοκιβώτια όπως με λεπτομέρεια θα επεξηγηθεί με τη μαρτυρία που θα παρουσιάσει στο Δικαστήριο.

«Ο καθένας ξεχωριστή ποινική ευθύνη»

Ο Γενικός Εισαγγελέας υπογράμμισε στη συνέχεια ότι όλοι οι κατηγορούμενοι φέρουν ο καθένας ξεχωριστή ποινική ευθύνη για τον θάνατο των 13 προσώπων, αφού με δικές τους παραλείψεις η συμπεριφορές όπως θα καταδειχθεί μέσα από τη μαρτυρία, δεν απέτρεψαν την αυτοανάφλεξη και έκρηξη των πυρίτιδων και/η το θάνατο των 13 αυτών ανθρώπων, άν και γνώριζαν η όφειλαν να γνωρίζουν για τον κίνδυνο έκρηξης. Από τον Μάιο του 2009, άρχιζαν να διαφαίνονται ανησυχίες για την υπαίθρια τοποθέτηση της στοιβάδας των εμπορευματοκιβωτίων στο χώρο της Ναυτικής Βάσης. Με διάφορες επιστολές του το ΓΕΕΦ και οι οποίες θα παρουσιασθούν ως μέρος της μαρτυρίας ,τόνιζε μεταξύ άλλων ,τους κινδύνους αλλοίωσης της πυρίτιδας εντός των εμπορευματοκιβωτίων, λόγω της παρατεταμένης υπαίθριας παραμονής τους και ζητούσε να ληφθεί τελική απόφαση για το θέμα.

Αναφερόμενος στο πρώην ΥΠΕΞ κ. Μάρκο Κυπριανού, ο Γεν. Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ανέφερε ότι παρά την ετοιμότητα για εκποίηση η καταστροφή του κατασχεθέντος υλικού, γεγονός που διαφαίνεται από το μαρτυρικό υλικό που θα παρουσιαστεί, τον Αύγουστο του 2009, ο πρώτος κατηγορούμενος έδωσε οδηγίες για σύγκληση σύσκεψης επειδή το θέμα του κατασχεθέντος φορτίου εμπεριείχε σοβαρές πολιτικές πτυχές. Η σύσκεψη του Αυγούστου 2009 οδήγησε σε παράταση της λήψης τελικής απόφασης για την τύχη του φορτίου, με αποτέλεσμα το Υπουργείο Άμυνας να επανέλθει τον Νοέμβριο του 2009, τον Δεκέμβρη του 2009, τον Ιούνιο του 2010 και τον Δεκέμβριο του 2010, επισημαίνοντας τους κινδύνους από την υπαίθρια εναποθέτηση του φορτίου και ζητώντας τη λήψη τελικής απόφασης.

«Δεν δικαιολογείτο καμιά αλλαγή»

Οι απαντήσεις του πρώτου κατηγορούμενου [Μ. Κυπριανού ] μέσω του Γενικού Διευθυντή του ΥΠΕΞ ήταν σαφείς. «Δεν δικαιολογείτο καμιά αλλαγή στο τρόπο χειρισμού του θέματος αφού οι λόγοι που οδήγησαν στη παράταση λήψης τελικής απόφασης τον Αύγουστό του 2009 εξακολουθούσαν να υπάρχουν. Το φορτίο τελικά με τα εκρηκτικά παρέμειναν μέσα στα εμπορευματοκιβώτια τοποθετημένα υπαίθρια στη Ναυτική Βάση ,εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες και στις ψηλές θερμοκρασίες που επικρατούσαν κατά καιρούς μέχρι που εξερράγη με ολέθριες συνέπειες».

Ο Πέτρος Κληρίδης ανέφερε στη συνέχεια ότι με την μαρτυρία που η Κατηγορούσα Αρχή θα παρουσιάσει στο Δικαστήριο θα καταδείξει ότι σε κανένα αποτέλεσμα δεν οδήγησε ούτε και η σαφής τοποθέτηση του ΓΕΕΦ για τη δυνατότητα καταστροφής της πυρίτιδας από τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στη Ευρώπη ή την Εθνική Φρουρά. Δυνατότητα που τέθηκε στο δεύτερο κατηγορούμενο, πρώην Υπουργό Άμυνας κ. Κώστα Παπακώστα το 2010. Ούτε λήφθηκε, ούτε προωθήθηκε οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση. Ο καιρός περνούσε, το ΓΕΕΦ οχλούσε το Υπουργείο Άμυνας και το τελευταίο με την σειρά του οχλούσε τον ΥΠΕΞ, χωρίς να λαμβάνεται οποιαδήποτε απόφαση για την καταστροφή η την εκποίηση της πυρίτιδας. Στις 28.1.2011 ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη ενημέρωσε με επιστολή του το ΥΠΕΞ για την πρόθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων της η Επιτροπής Κυρώσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας να επισκεφθεί την Κύπρο για εφαρμογή των κυρώσεων σε σχέση με το κατασχεθέν φορτίο.

Ο ΥΠΕΞ Μάρκος Κυπριανού έδωσε οδηγίες στο Μόνιμο αντιπρόσωπο να γίνει αποδεκτή μεν η αιτούμενη επίσκεψη της Επιτροπής αλλά να πραγματοποιηθεί όσο πιο αργά ήταν δυνατό. Παρ όλη τη διάθεση της Επιτροπής και την πρόθεση της να αποδεχθεί να γίνει η επίσκεψη σε μεταγενέστερο στάδιο, το ΥΠΕΞ με γνώση του πρώτου κατηγορούμενου με την όλη στάση του απέφυγε να προτείνει συγκεκριμένη ημερομηνία για πραγματοποίηση της επίσκεψης της Επιτροπής και δεν ανταποκρίθηκε στη παράκληση της Επιτροπής για παροχή στοιχείων σε σχέση με το φορτίο μεταξύ των οποίων και τις χημικές αναλύσεις που ενδεχομένως να είχαν γίνει .

«Εμποδίστηκε με ενέργειες του ΥΠΕΞ»

Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας τόνισε στη συνέχεια ότι η Κατηγορούσα Αρχή πως η ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής Κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών ,ουσιαστικά εμποδίστηκε με ενέργειες οι οδηγίες του πρώην ΥΠΕΞ να εξετάσει το κατασχεθέν φορτίο. Μετά την όχληση του ΥΠΑΜ το Δεκέμβριο του 2010, ο πρώτος κατηγορούμενος αποφάσισε τη σύγκληση σύσκεψης, η οποία τελικά πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Άμυνας στις 7 Φεβρουαρίου 2011. Στη σύσκεψη συμμετείχαν, ανάμεσα σε άλλους, οι κατηγορούμενοι 1 και 2. Κατά τη σύσκεψη υποδείχθηκε πως, λόγω της παρατεταμένης υπαίθριας τοποθέτησης των εμπορευματοκιβωτίων και των καιρικών συνθηκών, υπήρχε κίνδυνος αλλοίωσης του μίγματος της πυρίτιδας, με αποτέλεσμα την ανάφλεξη ή και την έκρηξη τους.

Παρά την ανησυχία που επιδείχθηκε, η σύσκεψη έληξε με απόφαση πραγματοποίησης δειγματοληψιών της πυρίτιδας και τη διενέργεια χημικών αναλύσεων, ώστε να εξεταστεί η κατάσταση της, όπως και έρευνας για την αξία του φορτίου σε περίπτωση εκποίησης του. Στις 4 Ιουλίου 2011, διαπιστώθηκε από αξιωματικούς της Ν. Β. ότι ένα από τα 98 εμπορευματοκιβώτια που βρίσκονταν στην πάνω γωνία της στοιβάδας ήταν διογκωμένο και το ίδιο βράδυ ενημερώθηκε, μεταξύ άλλων, ο Αρχηγός ΓΕΕΦ και ο 3ος κατηγορούμενος.

Διόγκωση εμπορευματοκιβωτίων και ενέργειες

Σύμφωνα με τη μαρτυρία που θα παρουσιαστεί, το πρωί της επόμενης ημέρας, δηλαδή της 5ης Ιουλίου 2011, επισημαίνεται με τον πιο παραστατικό τρόπο στον 3ο κατηγορούμενο ο άμεσος κίνδυνος και η σοβαρότητα της κατάστασης. Ενημερώνεται επίσης ο Αρχηγός ΓΕΕΦ και στις 12 το μεσημέρι της ίδιας ημέρας γίνεται σύσκεψη στο γραφείο του 2ου κατηγορούμενου ΥΠΑΜ Κ. Παπακώστα . Στη διάρκεια της σύσκεψης, αφού η επικινδυνότητα της όλης κατάστασης ήταν πλέον εμφανής, συζητείται, σε κλίμα έντασης και ανησυχίας, το θέμα του διογκωμένου εμπορευματοκιβωτίου και σύμφωνά με τη μαρτυρία, απαιτείται από ένα των παρισταμένων λήψη οριστικής απόφασης για το θέμα.

Ο 2ος κατηγορούμενος αποφασίζει τη συγκρότηση ομάδας για να προβεί σε επιτόπια επιθεώρηση του φορτίου και να ετοιμάσει έκθεση, μέχρι την επόμενη ημέρα, με τα ευρήματα και τις εισηγήσεις της, για τη λήψη άμεσων μέτρων. Στην ομάδα αποφασίζεται και η συμμετοχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ενημερώνεται την ίδια ημέρα, δηλαδή στις 5 Ιουλίου 2011, ο 4ος κατηγορούμενος, Διευθυντής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, αλλά και ο 5ος κατηγορούμενος. Το πρωί τις 6ης Ιουλίου 2011, η συσταθείσα ομάδα μεταβαίνει στη Ν. Β. και σε αυτήν μετέχουν και οι κατηγορούμενοι 5 [ Χάρ. Χαραλάμπους] και 6 [ Ανδρέας Λοιζίδης], δηλαδή ο Βοηθός Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ο Διοικητής της ΕΜΑΚ. Όλοι οι παρευρισκόμενοι ενημερώνονται για το ιστορικό και το περιεχόμενο του φορτίου και πραγματοποιούν επιτόπια επιθεώρηση.

Σύσκεψη στη Ναυτική Βάση

Στη σύσκεψη που ακολουθεί στη Ναυτική Βάση το θέμα συζητείται εκτενέστερα, ανταλλάσσονται απόψεις και εισηγήσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης και διαπιστώνεται ομόφωνα ότι η διόγκωση του εμπορευματοκιβωτίου οφείλεται σε έκρηξη εντός του. Καταλήγουν, μεταξύ άλλων, σε συγκεκριμένες εισηγήσεις. Αμέσως μετά τη λήξη της συνεδρίασης της ομάδας, ενημερώνεται ο 2ος κατηγορούμενος για την επιτόπια επιθεώρηση και τις διαπιστώσεις και εισηγήσεις της ομάδας,. Οι κατηγορούμενοι 5 και 6,[Χαραλάμπους και Λοιζίδης] μετά τη λήξη της συνεδρίασης της ομάδας, επιστρέφουν στην ΕΜΑΚ Κοφίνου, χωρίς να καταγράψουν οτιδήποτε σε σχέση με την επίσκεψη τους στη Ναυτική Βάση.

Ο κατηγορούμενος 4, Διευθυντής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας A.Νικολάου , ενημερώνεται στις 7 Ιουλίου 2011, από τον κατηγορούμενο 5 για την επιθεώρηση που έγινε από την ομάδα και ζητεί από αυτόν να ετοιμάσει ενημερωτικό σημείωμα, το οποίο όμως τελικά ετοιμάζεται μετά τη φονική έκρηξη. Την ίδια ημέρα, δηλαδή στις 7 Ιουλίου 2011, ολοκληρώνεται η σύνταξη της έκθεσης και παραδίδεται στην Αρχηγό ΓΕΕΦ. Σημειώνεται ότι ο τρίτος κατηγορούμενος είχε ήδη ενημερωθεί από την προηγούμενη ημέρα προφορικά για το περιεχόμενο της έκθεσης. Οι εισηγήσεις της ομάδας ουδέποτε υλοποιήθηκαν. Στις 8 Ιουλίου 2011, ο 4ος κατηγορούμενος, Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, αναχωρεί στο εξωτερικό με άδεια και τον αναπληρώνει στα καθήκοντα του ο 5ος κατηγορούμενος, δηλαδή ο Βοηθός Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Η αρχή του τέλους

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 11ης Ιουλίου 201, γίνονται αντιληπτές σπίθες φωτιάς από το χώρο των εμπορευματοκιβωτίων και ενημερώνεται ο Διοικητής Ναυτικού, Ανδρέας Ιωαννίδης, και η ηγεσία της Εθνικής Φρουράς. Αμέσως με τη διαπίστωση της φωτιάς, ενημερώνεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία και δυο πυροσβεστικά οχήματα με 6 μέλη της ΕΜΑΚ καταφθάνουν στη Ναυτική Βάση. Ενημερώνεται η ηγεσία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, δηλαδή ο 5ος κατηγορούμενος ως Αναπληρωτής Διευθυντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, και ο 6ος κατηγορούμενος ως Διοικητής της ΕΜΑΚ, οι οποίοι και έχουν μετέπειτα τηλεφωνικές συνδιαλέξεις με το Λοχία Παπαδόπουλο, όταν ο τελευταίος φτάνει στη Ναυτική Βάση.

Η φωτιά επεκτείνεται, με αποτέλεσμα να καλύψει το σύνολο των εμπορευματοκιβωτίων, ακούγονται συνεχώς εκρήξεις, στον ουρανό φαίνονται λάμψεις. Τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία και λεπτομερής περιγραφή θα γίνει με την προσαγωγή της σχετικής μαρτυρίας. Κατά η ώρα 5.48 περίπου, γίνεται μεγάλη έκρηξη στο χώρο των εμπορευματοκιβωτίων, η οποία έχει ως συνέπειες το θάνατο 13 ανθρώπων, τον τραυματισμό άλλων 68, καθώς και την πρόκληση ανυπολόγιστων καταστροφών στον Ηλεκτροπαραγωγικό Σταθμό της ΑΗΚ, όπως επίσης και στην ίδια τη Ναυτική Βάση, αλλά και σε οικίες, υποστατικά και οχήματα στη γύρω περιοχή.

Αντρέας Πιερή