Η παραλία της Χρυσής Ακτής στη περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου στολίστηκε και φέτος από τα ανθισμένα λευκά κρίνα της θάλασσας. Ανάμεσα στις ξαπλώστρες και ομπρέλες που έχουν στηθεί από το ψευδοκράτος και μπροστά από τα ερειπωμένα ξενοδοχεία και διαμερίσματα των Αμμοχωστιανών, εξακολουθούν να ανθίζουν και να ομορφαίνουν την παραλία της κατεχόμενης πόλης.
Πρόκειται για τo κρίνο του γιαλού ή παγκράτιο το παράλιο (Pancratium maritimum), όπως είναι η επιστημονική του ονομασία. Το συναντούμε ανθισμένο σε αρκετές παραλίες μας από τον Αύγουστο μέχρι και τον Οκτώβριο.
Το όνομα του γένους Pancratium προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις παν και κραταιός, που σημαίνει ισχυρός, παραπέμποντας στην ανθεκτικότητα του να ευδοκιμεί σε ξηρά αμμώδη εδάφη αλλά και στις φαρμακευτικές του ιδιότητες. Το όνομα του είδους maritimum (παράλιο) υποδηλώνει τον φυσικό χώρο εξάπλωσης του φυτού. Το κρίνο του γιαλού, που είναι ένα τοπικά κοινό, ιθαγενές φυτό της Κύπρου, το συναντάμε σε πολλές περιοχές με αμμόλοφους και αμμώδεις παραλίες, όπως την Αμμόχωστο, το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα, τη Χερσόνησο Ακρωτηρίου, την Αγία Νάπα, τον Πρωταρά, τον Άγιο Αμβρόσιο Κερύνειας, τη Χερσόνησο της Καρπασίας και αλλού.
Το φυτό είχε θρησκευτική αξία και ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, καθώς βρέθηκε σε αρχαίες εικονογραφήσεις της μινωικής εποχής στα ανάκτορα της Κνωσού και σε αρχαιολογικούς χώρους της Σαντορίνης (Ακρωτήριο Θήρα). Επίσης, αναφέρεται από τον Θεόφραστο και τον Διοσκουρίδη.
Το κρίνο του γιαλού περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου, όπου χαρακτηρίζεται ως Εγγύς Απειλούμενο (Near threatened). Αν και χαρακτηρίζεται για την ανθεκτικότητά του, το ενδιαίτημα και ο πληθυσμός του φυτού δέχονται μεγάλη πίεση λόγω της έντονης ανθρώπινης δραστηριότητας στις παράλιες περιοχές. Σημαντικό, ευτυχώς, μέρος του πληθυσμού του βρίσκεται σε προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura 2000.
Το γένος Pancratium περιλαμβάνει περίπου 15 είδη, με εξάπλωση στην παραμεσόγειο Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και μέχρι τις τροπικές περιοχές της Ασίας. Στην Κύπρο, το γένος αντιπροσωπεύεται από το παγκράτιο το παράλιο, το οποίο ανήκει στην οικογένεια των Αμαρυλλίδων (Amaryllidaceae), που αριθμεί πάνω από 1600 είδη σε ολόκληρο τον πλανήτη, με την πλειονότητα αυτών να αξιοποιούνται ως καλλωπιστικά, ιδιαίτερα λόγω του κάλλους και του ευχάριστου αρώματός τους.
Το παγκράτιο το παράλιο είναι όρθια πολυετής πόα με βολβό μήκους μέχρι 15 εκ., καλυμμένο με παπυροειδείς ή μεμβρανώδεις, καστανούς χιτώνες. Τα πέντε έως έξι φύλλα του είναι γραμμοειδή ή ταινιοειδή, γλαυκά, που εμφανίζονται μετά τα άνθη. Ο ανθοφόρος βλαστός είναι ισχυρός, πιεσμένος, ύψους 7-30 εκ., ενώ τα άνθη του είναι λευκά και ιδιαίτερα εύοσμα.
