Η τραγική μητέρα από την Κάτω Δερύνεια, Χρυστάλλα Κυριάκου, περιμένει μέχρι σήμερα με αδιάκοπη υπομονή και καρτερικότητα, ζώντας καθημερινά τον αβάσταχτο πόνο της αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε ανάρτηση του Δημάρχου Παραλιμνίου–Δερύνειας, Γιώργου Νικολέττου,εδώ και 52 χρόνια προσπαθεί να μάθει την τύχη των τριών παιδιών της — του πεντάχρονου γιου της και των τρίχρονων δίδυμων κοριτσιών της — που εξακολουθούν να αγνοούνται μετά την αρπαγή τους από Τούρκους στρατιώτες τον Αύγουστο του 1974.
Στις 17 Αυγούστου 1974, μετά από ανακοίνωση του Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου ότι ήταν ασφαλές να επιστρέψουν, η Χρυστάλλα Κυριάκου μαζί με τα παιδιά της, τον δωδεκάχρονο αδελφό της και άλλα έντεκα άτομα επέστρεψαν στο σπίτι τους. Στα περβόλια της Πέρτζιενας τους σταμάτησαν Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι στρατιώτες. Εκεί βρίσκονταν εκατοντάδες άμαχοι.
Αρχικά τους επέτρεψαν να συνεχίσουν. Δύο μέρες αργότερα, όμως, στις 19 Αυγούστου, οι στρατιώτες επέστρεψαν και παρέλαβαν όλους τους υπόλοιπους, εκτός από τη Χρυστάλλα και δύο νεαρά κορίτσια. Όταν επανήλθαν, ένας Τουρκοκύπριος στρατιώτης την έβγαλε έξω και της είπε:
«Τρέξε. Φύγε να σώσεις τη ζωή σου».
Η Χρυστάλλα προσπάθησε απεγνωσμένα να κρατήσει τα παιδιά της κοντά της. Ένας στρατιώτης τη χτύπησε και τα άρπαξε. Η πεθερά της την καθησύχασε λέγοντας ότι τα παιδιά θα ήταν ασφαλή μαζί της.
Ο δωδεκάχρονος αδελφός της, Άλκης — ο μοναδικός που κατάφερε να διαφύγει — κατέθεσε αργότερα όσα είδε και άκουσε. Ανέφερε ότι άκουσε πυροβολισμούς πίσω του καθώς έτρεχε να σωθεί. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, τους οδήγησαν στα χωράφια της περιοχής Αγίου Μέμνωνα, κοντά σε συκαμνιά και δεξαμενή νερού.
Στις 21 Φεβρουαρίου 2011, η Χρυστάλλα Κυριάκου και ο αδελφός της επισκέφθηκαν την περιοχή μαζί με λειτουργούς της Committee on Missing Persons in Cyprus. Αν και δεν τους επετράπη η είσοδος λόγω στρατιωτικής ζώνης, κατέθεσαν μαρτυρία και παρέδωσαν σχεδιάγραμμα με τον πιθανό τόπο ταφής.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για τη διερεύνηση της υπόθεσης και την πραγματοποίηση εκσκαφών στην περιοχή μεταξύ Αγίου Μέμνωνα και Κάτω Δερύνειας, όπου πιθανολογείται η ύπαρξη ομαδικού τάφου. Έχουν υποβληθεί σχετικά αιτήματα στις αρμόδιες αρχές, με στόχο την ανεύρεση των λειψάνων και την παροχή απαντήσεων στις οικογένειες των αγνοουμένων.
Η ιστορία της Χρυστάλλας Κυριάκου δεν είναι απλώς μια προσωπική τραγωδία. Είναι μια ανοιχτή πληγή της πατρίδας μας. Είναι υπενθύμιση ότι οι αγνοούμενοι δεν είναι αριθμοί — είναι παιδιά, γονείς, οικογένειες.
Για τη Χρυστάλλα, ο πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ.
Η αναμονή της είναι συλλογική μας ευθύνη.
Ο πόνος της είναι κοινή μας μνήμη.
Και όσο έστω και ένας γονιός περιμένει, το χρέος μας παραμένει ανολοκλήρωτο.
Ταυτόχρονα, ο Δήμος Παραλιμνίου–Δερύνειας έχει αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την προώθηση της υπόθεσης. Σε συνεργασία με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες έχουν υποβληθεί επίσημα αιτήματα για διερεύνηση και πραγματοποίηση εκσκαφών στην περιοχή μεταξύ Αγίου Μέμνωνα και Κάτω Δερύνειας, όπου, βάσει μαρτυριών, πιθανολογείται η ύπαρξη ομαδικού τάφου. Στόχος των ενεργειών αυτών είναι ο εντοπισμός των λειψάνων και η παροχή απαντήσεων στις οικογένειες των αγνοουμένων, ώστε να αποδοθεί επιτέλους η στοιχειώδης ανθρώπινη αξιοπρέπεια που τους οφείλεται.
