Της Θέκλας Ανδρέου:
Βρισκόμαστε σήμερα στα μέσα του Ιουλίου, στα μέσα δηλαδή του καλοκαιριού. Η θερμοκρασία είναι στα ύψη και όλοι προσπαθούμε να νοιώσουμε λίγη δροσιά, μέσα από διάφορα κολπάκια! Για αρκετούς, είναι ο μήνας των διακοπών τους και κάνουν ήδη τις εξορμήσεις τους στο βουνό ή στη θάλασσα ή τα συνδυάζουν! Φυσικά, τα πιτσιρίκια είναι αυτά που το χαίρονται ιδιαίτερα, αφού είναι ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού χωρίς σχολείο!
Ο Ιούλιος είναι ο έβδομος μήνας του χρόνου σύμφωνα με το Ιουλιανό και Γρηγοριανό Ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. Είναι γνωστός και με άλλα διάφορα ονόματα στην ελληνική λαογραφία!
Τ’ όνομα του το πήρε από τον Ιούλιο Καίσαρα τον δημιουργό του Ιουλιανού Ημερολογίου! Ήδη στα λατινικά ο μήνας ονομάζονταν Quintilis. Μετά τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα συμφώνησε η Σύγκλητος της Ρώμης να αποδοθεί τ’ όνομα του στο μήνα!
Ονομάζεται Εκατομβαιών στο αττικό ημερολόγιο και είναι ο πρώτος μήνας του, με 30 ημέρες από τις 23 Ιουνίου έως τις 23 Ιουλίου (σημερινό ημερολόγιο). Η ονομασία του είναι παράγωγο της λέξης “εκατόμβη” που σημαίνει Θυσία εκατό βοδιών. Επρόκειτο για τη μαγική πράξη πολλαπλασιασμού των βοδιών. Θυσίαζαν ένα για ν’ αποκτήσουν εκατό!
Θερνόν, Χορτοθέρτς ή και Χορτοκόπτος ονομάζεται στα Ποντιακά. Τότε είναι που κόβουν το χόρτο!
Γυαλιστής και Γυάλινος ονομάζεται στη Νάξο και στη Χίο, επειδή τότε ωριμάζουν τα σταφύλια και γυαλίζουν!
Αλωνάρης είναι τ’ όνομά του στην ελληνική παράδοση. Είναι ο καιρός του αλωνισμού. Μετά το αλώνισμα και το λίχνισμα το σιτάρι είναι έτοιμο για να μετρηθεί και να μπει στις αποθήκες. Θ’ αποτελέσει την ελπίδα επιβίωσης για τους επόμενους μήνες στους ανθρώπους της γεωργικής οικογένειας! Η νέα σοδειά που βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της επεξεργασίας της απειλείται από διάφορους κινδύνους! Η εποχή είναι δύσκολη, τελειώνει η παλιά σοδειά και ο γεωργός προφυλάσσει το νέο του σιτάρι.
Πολλά έθιμα έχουν τις ρίζες τους στα αρχαιοελληνικά Θαλύσια, προς τιμή της Θεάς Δήμητρας της Θεάς της Γεωργίας.
Υπάρχει ένα έθιμο στην Θράκη σχετικά με το σωρό του σιταριού και το πρώτο ψωμί που θα ζυμωθεί με το καινούργιο σιτάρι! Το κάνουν “τζιτζιροκούλουρο” διότι το προσφέρουν στον τζίτζιρα! Ο τζίτζιρας συνοδεύει με το τραγούδι του τους θεριστές και τους αλωνιστές!
Σύμφωνα με τα έθιμα του αλωνισμού, δεν ήταν σωστό να πάει γυναίκα στο αλώνι με ρόκα γνέθοντας. Πίστευαν πως είναι ξωτικά και διώχνουν τον άνεμο και δεν μπορούν να λιχνίσουν (ανεμίσουν)!
Θεριστής επίσης ονομάζεται, διότι στην ορεινή Ελλάδα ο θερισμός γίνεται τον Ιούλιο λόγω του ψυχρού κλίματος!
Φουσκομηνάς ή Χασκομηνάς λέγεται στη Ρόδο, επειδή τα σύκα φουσκώνουν και ανοίγουν!
Δευτερογιούλης ονομάζεται και στην Κύπρο, επειδή είναι ο δεύτερος μήνας του καλοκαιριού!
Επίσης Αηλιάς ή Αηλιάτης λόγω της γιορτής του Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου. Σχετίζεται και με το λίχνισμα ο Προφήτης Ηλίας, ο οποίος διαφεντεύει και ορίζει τους ανέμους. Εξ’ ού και τ’ όνομα του Ιούλη!
Από τα αρχαία χρόνια, ο Ιούλιος δοξάζονταν με γιορτές:
Στην αρχαία Ρώμη γιορτάζονταν οι Nonae Caprotinae προς τιμή της Θεάς Ήρας. Ήταν γιορτές μόνο για γυναίκες. Συμμετείχαν οι Ρωμαίες πατρίκιες με τις σκλάβες τους.
Στην αρχαία Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αθήνα, τον Ιούλιο (Εκατομβαίωνα) γιορτάζονταν τα:
-Εκατόμβαια, προς τιμή του Θεού Απόλλωνα, όπου θυσιάζονταν “εκατόμβες” ζώων, όπως είδαμε πιο πριν.
-Ηράκλεια, προς τιμή του Ηρακλή με αγώνες στην πεδιάδα του Μαραθώνα.
-Τα Διισωτήρεια στον Πειραιά, προς τιμή του Δία Σωτήρα και της Αθηνάς Σώτειρας. Έκαναν ταυροθυσίες και λεμβοδρομίες.
-Τα Αρρηφόρια, προς τιμή της Θεάς Αθηνάς. Συμμετείχαν μόνο κορίτσια από 7-11 χρονών, από καλές οικογένειες της Αθήνας!
-Κρόνεια, προς τιμή των Θεών Κρόνου και Ρέας.
-Διισωτήρεια στην Αθήνα, με προσφορά θυσίας στον Δία. Παρουσίαζαν τους νέους άρχοντες έπειτα από κλήρωση από τους Αθηναίους πολίτες.
Μέσα στον Ιούλιο έχουμε πολλές γιορτές! Η Εκκλησία μας γιορτάζει τους Αγίους που είναι θεραπευτές, συμπαραστέκονται στον άνθρωπο και τον γιατρεύουν.
Γιορτάζουμε:
-1 Ιουλίου. Άγιοι Ανάργυροι, Κοσμάς και Δαμιανός. Γιατροί που εξασκούσαν το επάγγελμα τους αφιλοκερδώς!
-3 Ιουλίου. Άγιος Υάκινθος, μάρτυρας.
-7 Ιουλίου. Αγία Κυριακή. Προστάτρια ανθρώπων και ζώων από ασθένειες.
-17 Ιουλίου. Αγία Μαρίνα. Ξε-μαραίνει δηλαδή αναζωογονεί τα καχεκτικά παιδιά. Υπάρχει εκκλησάκι στη νεκρή ζώνη όπου από το νοσοκομείο Αμμοχώστου φαίνεται ολοκάθαρα! Εδώ και αρκετά χρόνια, την ημέρα της γιορτής, δίνεται άδεια από τα Ηνωμένα Έθνη και γίνεται λειτουργία με κοσμοσυρροή για προσκύνημα!
-20 Ιουλίου. Προφήτης Ηλίας. Στο εξωκλήσι του στον Πρωταρά ο κόσμος φθάνει, αφού πρώτα πρέπει ν’ ανέβει τ’ απότομα σκαλιά του.
Στη Θράκη, στα εξωκλήσια του που βρίσκονται στις κορφές των βουνών, γίνονται αλεκτορθυσίες, διότι ο πετεινός θεωρείται “άγγελος” της ημέρας και είναι σύμβολο του Θεού Ήλιου! Ο Προφήτης Ηλίας είναι συνδεδεμένος με τις βροχές και τις κορυφές των βουνών. Από την αρχαιότητα οι κορυφές ήταν χώροι λατρείας και ταυτίζονταν με το Θεό Δία, που ήταν Θεός και των μετεωρολογικών φαινομένων! Οι ιδιότητες που είχε ο Δίας για τον καιρό, σήμερα αποδίδονται στον Προφήτη Ηλία! Μια πολύ γνωστή παράδοση έσωσε ο Γεώργιος Αικατερινίδης: “Οι βροχές και τ’ αστροπελέκια γίνονται από τον Προφήτη Ηλία. Ξαπλώνει στα σύννεφα και κοιμάται όταν είναι να καλοσυνέψει ο καιρός. Μα όταν είναι για νερό, τρέχει με την άμαξα του στον ουρανό και γι’ αυτό βροντάει. Όταν βροντάει είναι που με την πύρινη άμαξα του κυνηγάει την Λάμια να τη σκοτώσει για να μην καταστρέψει τα σπαρτά των ανθρώπων. Όσες είναι οι αστραπές που πέφτουνε τόσες είναι και οι πύρινες σαίτες που ρίχνει στην Λάμια, ο Άγιος.”
-26 Ιουλίου. Αγία Παρασκευή. Προστάτιδα των ματιών και των οπτικών. Φυσικά, ο κόσμος της Σωτήρας εκκλησιάζεται στο πανέμορφο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής!
-27 Ιουλίου. Άγιος Παντελεήμονας. Γιατρός που θεράπευε αφιλοκερδώς. Εξ’ ού και η παροιμία: “Κουτσοί, στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα”.
Πολλοί οι εορτάζοντες άρα, αυτό το μήνα! Μη ξεχάσετε να δώσετε τις ευχές, τα φιλιά σας και την καλή σας διάθεση! Άλλωστε, τα βραδάκια του μήνα Ιούλη είναι από τις καλύτερες ευκαιρίες για πάρτι και διασκέδαση! Απολαύστε το νέο μήνα ο,τι και να κάνετε, όπου και να είστε!
Θέκλα Ανδρέου
Πηγές: www.auth.gr, www.wikipedia.gr,www.tampouloukia.gr
