Η υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης (MoU) μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη, η οποία δημιουργεί προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης σε έναν από τους πλέον κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους του παγκόσμιου εμπορίου.
Ωστόσο, σύμφωνα με νέα ειδική έκθεση της EOS Risk Group, οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στο Στενό του Ορμούζ δεν επιτρέπουν ακόμη αισιοδοξία για άμεση επιστροφή στην κανονικότητα.
Η εταιρεία διαχείρισης κινδύνων επισημαίνει ότι η συμφωνία που υπεγράφη στις 17 Ιουνίου εγκαινιάζει μια περίοδο 60 ημερών κατά την οποία οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν τους όρους μιας οριστικής συμφωνίας.
Το MoU προβλέπει την παύση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν, Ισραήλ και Χεζμπολάχ, ενώ συνοδεύτηκε από δηλώσεις που άφησαν να εννοηθεί ότι το Στενό του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσει πλήρως για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και ότι θα τερματιστεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν.
Παρ’ όλα αυτά, η EOS υπογραμμίζει ότι η πραγματικότητα επί του πεδίου παραμένει πιο σύνθετη. Ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται να θεωρούν ότι οι εμπορικές διελεύσεις μπορούν να συνεχιστούν βάσει των υφιστάμενων διαδικασιών και μηχανισμών ασφαλείας, η ιρανική πλευρά δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει σαφείς οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να πραγματοποιούνται οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Αντιθέτως, οι ιρανικές αρχές έχουν καταστήσει σαφές ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες καθορισμού νέων κανόνων και ότι θα ακολουθήσουν επίσημες ανακοινώσεις για το καθεστώς λειτουργίας του Στενού.
Σύμφωνα με την EOS, αυτή η διάσταση απόψεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για τη ναυτιλιακή βιομηχανία. Η εταιρεία εκτιμά ότι η υπογραφή του MoU θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως η αρχή μιας περιόδου δοκιμασίας και επιβεβαίωσης και όχι ως το τέλος της κρίσης.
Το βασικό ζητούμενο είναι να αποδειχθεί στην πράξη ότι τα εμπορικά πλοία μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ επανειλημμένα, με ασφάλεια και χωρίς παρεμβολές για σημαντικό χρονικό διάστημα. Μέχρι να καταγραφεί ένα τέτοιο ιστορικό, η αξιολόγηση κινδύνου δεν μπορεί να μεταβληθεί ουσιαστικά.
Περιορισμένες οι πρώτες κινήσεις της αγοράς
Η έκθεση σημειώνει ότι μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας έχουν καταγραφεί τα πρώτα σημάδια επανεκκίνησης της εμπορικής δραστηριότητας. Ορισμένα πλοία μεταφοράς LNG, δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς οχημάτων έχουν ήδη πραγματοποιήσει διελεύσεις από την περιοχή, ωστόσο οι συνολικοί όγκοι κυκλοφορίας παραμένουν πολύ χαμηλότεροι από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Η EOS παρατηρεί ότι οι πλοιοκτήτες που επέλεξαν να κινηθούν πρώτοι εξακολουθούν να ακολουθούν ιδιαίτερα προσεκτική στρατηγική. Οι περισσότερες διελεύσεις πραγματοποιούνται μέσω διαδρομών που αναγνωρίζονται και γίνονται αποδεκτές από τις ιρανικές αρχές, ενώ δεν υπάρχουν ακόμη αξιόπιστες ενδείξεις ότι η διεθνής ναυτιλία έχει επιστρέψει στη χρήση των παραδοσιακών διαδρόμων κυκλοφορίας χωρίς προηγούμενη έγκριση ή συντονισμό με την Τεχεράνη.
Παράλληλα, η εταιρεία καταγράφει ως θετική ένδειξη το γεγονός ότι ορισμένα πλοία τα οποία είχαν διακόψει για μεγάλο χρονικό διάστημα τη μετάδοση σημάτων AIS έχουν επανενεργοποιήσει τα συστήματα αναγνώρισής τους. Ωστόσο, η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται ακόμη με συνέπεια από το σύνολο του στόλου, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη επιφυλακτικότητα της αγοράς.
Δεν έχει αλλάξει η εικόνα κινδύνου
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η EOS στην εκτίμηση ότι το επιχειρησιακό περιβάλλον για τη ναυτιλία δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά.
Παρότι το Joint Maritime Information Center (JMIC) υποβάθμισε την αξιολόγηση της απειλής για το Στενό του Ορμούζ από το επίπεδο «Critical» στο «Substantial», η εταιρεία υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη απόφαση αντανακλά κυρίως τη μειωμένη πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης και όχι την εξάλειψη των υποκείμενων κινδύνων.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι στρατιωτικές δυνάμεις όλων των εμπλεκόμενων πλευρών παραμένουν ανεπτυγμένες στην περιοχή, οι αναφορές για κινδύνους από νάρκες εξακολουθούν να θεωρούνται επίκαιρες, ενώ συνεχίζουν να ισχύουν οι μηχανισμοί συνοδείας και προστασίας που είχαν αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Επιπλέον, η απουσία οριστικών οδηγιών από την ιρανική πλευρά αυξάνει τον κίνδυνο παρερμηνειών ή λανθασμένων εκτιμήσεων μεταξύ στρατιωτικών και εμπορικών φορέων που δραστηριοποιούνται σε μικρή απόσταση ο ένας από τον άλλο.
Η EOS θεωρεί ότι η χρονική περίοδος που έχει μεσολαβήσει από την υπογραφή της συμφωνίας είναι εξαιρετικά μικρή για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών ασφαλείας.
Όπως επισημαίνεται, δεν έχει ακόμη καταγραφεί επαρκής αριθμός διελεύσεων χωρίς περιστατικά ώστε να δικαιολογηθεί αναθεώρηση της συνολικής εκτίμησης κινδύνου για την περιοχή.
Σύσταση για αυξημένη προσοχή
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, η EOS συνιστά στους διαχειριστές πλοίων και στους ναυλωτές να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν το Στενό του Ορμούζ ως περιοχή υψηλού επιχειρησιακού κινδύνου. Η εταιρεία προτείνει, όπου αυτό είναι εφικτό, την αναβολή διελεύσεων για τουλάχιστον 24 ώρες ή μέχρι την έκδοση σαφών οδηγιών από τις αρμόδιες ιρανικές αρχές σχετικά με τη διαχείριση της κυκλοφορίας.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι τα πλοία που επιλέγουν να συνεχίσουν τα ταξίδια τους θα πρέπει να ακολουθούν τις διαδρομές που αναγνωρίζονται από τις αρμόδιες αρχές και να διατηρούν συνεχή επικοινωνία με τους φορείς ασφαλείας που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Η εταιρεία προειδοποιεί μάλιστα ότι ακόμη και πλοία που κινούνται υπό την επίβλεψη διεθνών δυνάμεων ενδέχεται να παραμείνουν εκτεθειμένα σε κινδύνους, εφόσον δεν υπάρχει αντίστοιχη ενημέρωση ή αποδοχή από την ιρανική πλευρά.
Αβέβαιο το μακροπρόθεσμο καθεστώς
Η έκθεση αφιερώνει ιδιαίτερη αναφορά και στις μακροπρόθεσμες προεκτάσεις της συμφωνίας. Όπως σημειώνει, το MoU προβλέπει ότι το Ιράν θα διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς επιβολή τελών για περίοδο 60 ημερών. Ωστόσο, η πρόβλεψη αυτή έχει προσωρινό χαρακτήρα και δεν συνοδεύεται από δεσμεύσεις για το καθεστώς που θα ισχύσει μετά το πέρας της συγκεκριμένης περιόδου.
Η EOS εκτιμά ότι το μέλλον της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ θα εξαρτηθεί περισσότερο από τις πρακτικές κινήσεις που θα ακολουθήσουν οι δύο πλευρές και λιγότερο από το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Εφόσον οι επόμενοι μήνες κυλήσουν χωρίς στρατιωτικά επεισόδια, παρεμβολές στη ναυσιπλοΐα ή επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, η εμπιστοσύνη των πλοιοκτητών και των ασφαλιστών αναμένεται να αποκατασταθεί σταδιακά, οδηγώντας σε αύξηση της κυκλοφορίας και σε αποκλιμάκωση των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου.
Μέχρι τότε, όμως, η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα εξακολουθεί να παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους κόμβους του παγκόσμιου εμπορίου.
Πηγή: protothema.gr
