Η Τουρκία προχώρησε την Πέμπτη σε μείωση των επιτοκίων, οδηγώντας την τουρκική λίρα σε νέα πτώση ρεκόρ. Το γεγονός αυτό έχει εντείνει τις ανησυχίες ότι η προσήλωση του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν στο χαμηλό κόστος δανεισμού, θα επιδεινώσει τον ήδη οξυμένο πληθωρισμό.
Η κεντρική τράπεζα μείωσε το επιτόκιο επαναγοράς μιας εβδομάδας κατά 1 ποσοστιαία μονάδα στο 15%, σημειώνοντας την τρίτη συνεχόμενη μείωση επιτοκίων υπό τον διοικητή Σαχάπ Καβτσίογλου, από 19% που ήταν στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Η τράπεζα ανέφερε ότι πολλοί παράγοντες πίσω από τις αυξανόμενες τιμές καταναλωτή ήταν «πέρα από τον έλεγχο της νομισματικής πολιτικής», προσθέτοντας μάλιστα ότι θα «εξετάσει» τον τερματισμό του κύκλου μείωσης των επιτοκίων τον Δεκέμβριο.
Μετά την απόφαση της Τουρκίας, η λίρα έκανε «βουτιά» περίπου κατά 4%.
Το νόμισμα έχει σημειώσει πτώση μεγαλύτερη του 30% φέτος – στο ίδιο επίπεδο με τη νομισματική κρίση του 2018 – καθώς οι οικονομολόγοι φοβούνται ότι τα χαμηλά επιτόκια θα επιδεινώσουν τη συνεχή πτώση του πληθωρισμού, με την αύξηση στις τιμές καταναλωτή να έχει ήδη αγγίξει ετήσιο ρυθμό 20% τον Οκτώβριο.
«Απορία» προκαλεί η απόφαση της Τουρκίας
«Ο λόγος που το έκαναν αυτό, προκαλεί απορία», αναφέρει ο Πολ ΜακΝαμάρα, επενδυτής αναδυόμενων αγορών της εταιρείας GAM στο Λονδίνο. Ο ίδιος ανέφερε ότι πολλά από τα θεμελιώδη στοιχεία που διέπουν την τουρκική οικονομία φάνταζαν ελκυστικά καθώς η χώρα ανέκαμπτε από την πανδημία. «Η μόνη αιτία για μια αδύναμη λίρα είναι οι πολιτικές προοπτικές», τόνισε.
Η κεντρική τράπεζα έχει δεχθεί μεγάλη πίεση από τον Ερντογάν για χαλάρωση της νομισματικής της πολιτικής, παρά το «φουσκωμένο» πληθωρισμό. Τα χαμηλότερα επιτόκια – και ένα πιο αδύναμο νόμισμα – τείνουν να επιδεινώνουν τον πληθωρισμό καθώς αυξάνει την τιμή των εισαγόμενων αγαθών, οδηγώντας σε έναν νέο φαύλο κύκλο.
Ο Ερντογάν, ο οποίος είναι της ανορθόδοξης άποψης ότι τα υψηλά επιτόκια προκαλούν, παρά κατευνάζουν, τον πληθωρισμό, ανανέωσε την Τετάρτη τη δέσμευσή του να ελευθερώσει την Τουρκία από τη «μάστιγα» των υψηλών επιτοκίων.
«Συγνώμη στους φίλους μας [από το κυβερνών κόμμα] που υποστηρίζουν τα [υψηλά] επιτόκια αλλά δεν μπορώ να ακολουθήσω το ίδιο μονοπάτι με αυτούς», είπε ο Ερντογάν.
Η κεντρική τράπεζα ανέφερε ότι για τον ανεβασμένο πληθωρισμό ευθύνονται οι «παροδικές επιπτώσεις παραγόντων από την πλευρά της προσφοράς», συμπεριλαμβανομένων των υψηλών παγκόσμιων τιμών στα τρόφιμα και στην ενέργεια, κάτι που αναμένεται να συνεχιστεί καθ’ όλο το πρώτο μισό του επόμενου έτους.
Είπε μάλιστα ότι πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες εξακολουθούν να επιδιώκουν τόνωση της νομισματικής πολιτικής, εν μέρει λόγω προσδοκιών ότι η άνοδος του παγκόσμιου πληθωρισμού θα αποδειχτεί σε μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο στάδιο κάτι το φευγαλέο.
Αχαρτογράφητα νερά
Ωστόσο, η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής από την Τουρκία, κάνει τη χώρα να είναι η εξαίρεση ανάμεσα σε άλλες αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες αυξάνουν τα επιτόκια.
Τόσο η Νότια Αφρική όσο και η Ουγγαρία, ανακοίνωσαν αύξηση των επιτοκίων την Πέμπτη. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η κεντρική τράπεζα με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, επίσης μειώνει τα μέτρα τόνωσης, κάτι που έχει θέσει τις αναδυόμενες αγορές υπό μεγαλύτερη πίεση για να αυξήσουν τα επιτόκια και να προσελκύσουν επενδύσεις.
Αναλυτές της Barclay’s ανέφεραν ότι η Τουρκία έχει εισέλθει σε «αχαρτογράφητα νερά», αποκαλώντας τις πρόσφατες μειώσεις των επιτοκίων «αντιπαραγωγικές».
«Σταμάτα ΤΩΡΑ, Ερντογάν»
Ο Ερντογάν έχει βρεθεί αντιμέτωπος με αυξανόμενες εκκλήσεις τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από την επιχειρηματική κοινότητα της Τουρκίας, να αφήσει στην άκρη την εμμονή του με τη μείωση επιτοκίων, προκειμένου να κατευνάσει τον πληθωρισμό και να σταθεροποιήσει το νόμισμα, του οποίου η κατρακύλα έχει επιδεινώσει το βιοτικό επίπεδο στη χώρα.
«Σταμάτα ΤΩΡΑ, Ερντογάν», είπε σε ανάρτησή του στο Twitter ο Κεμάλ Κιλικντάρογλου, επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, σε απάντηση στη σημερινή απόφαση, ενώ επανέλαβε το αίτημα να προχωρήσει η χώρα σε εκλογές.
Το δεξιό κόμμα IYI, η στήριξη στο οποίο μεγαλώνει στις δημοσκοπήσεις, κατηγόρησε τον Ερντογάν ότι οδηγεί τη χώρα στη χρεοκοπία.
«Οι λόγοι που προκαλούν νομισματική κρίση αυτή τη στιγμή δεν είναι μόνο μακροοικονομικοί. Είναι το σύστημα λήψης αποφάσεων που δίνει απεριόριστη εξουσία στον Ερντογάν», τονίζει ο Ουμίτ Οζλαλέ, ένας από τους αντιπροέδρους του κόμματος. «Γίνεται ό,τι θέλει εκείνος. Γι’ αυτό βρισκόμαστε σε αυτή την κρίση. Είναι μία κρίση που σχετίζεται με τη λήψη αποφάσεων».
Η αστάθεια στις αγορές επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο από ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στη διάρκεια της νύχτας στην επίσημη εφημερίδα της χώρας σχετικά με τις συναλλαγές σε ξένο νόμισμα στα τουρκικά ανταλλακτήρια συναλλάγματος.
Τούρκοι αξιωματούχοι απέρριψαν τις φρενήρεις εικασίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η εν λόγω κίνηση ήταν ένδειξη επικείμενων ελέγχων κεφαλαίου (capital controls). Είπαν ότι η οδηγία ήταν μια μικρή τεχνική αλλαγή σε μια προηγούμενη απαίτηση για επίδειξη ταυτότητας από τους πολίτες στα γραφεία συναλλάγματος, υποστηρίζοντας ότι ήταν στην πραγματικότητα ένα μέτρο απελευθέρωσης που αύξησε το ελάχιστο ποσό συναλλαγής για μια τέτοια απαίτηση στα 100 δολάρια.
Πηγή: Financial Times
