Ημέρα τιμής της μνήμης του ήρωα της ΕΟΚΑ Κυριάκου Μάτση, ο οποίος σκοτώθηκε στο προδομένο του κρησφύγετο στην κοινότητα Δικώμου, στις 19 Νοε 1958, αρνούμενος να υπακούσει στα προστάγματα των δυνάμεων του βρετανικού αποικιακού καθεστώτος να παραδοθεί.
Μια ιστορική ανάλυση του Ανδρέα Κάρυου:
Ερευνώντας τα βρετανικά αρχεία, εντόπισα τις επίσημες οδηγίες του Βρετανού κυβερνήτη της Κύπρου, Sir Hugh Foot, για τη διεξαγωγή της ταφής του ήρωα όχι στον τόπο καταγωγής του (το Παλαιχώρι) αλλά στις Κεντρικές Φυλακές. Το κείμενο του βρετανικού εγγράφου έχει ως εξής:
“Hugh Foor,
Governor
Whereas Kyriakos Matsis of Palechori has been killed as a result of operation by Her Majesty’s Forces for the purpose of suppressing disturbances and of maintaining public order:
And whereas I am satisfied that it would be in the interest of internal security and of the maintenance of public order to direst the time and place at which the body of the said Kyriakos Matsis shall be buried:
Now, therefore, in exercise of the powers vested in me by paragraph (a) of regulation 37A of the Emergency Powers (Public Safety and Order) Regulations, 1955 to (No. 6) 1958, I, the Governor, do hereby direct that the body of the said Kyriakos Matsis shall be buried, according to the religious rites of the community to which the said Kyriakos Matsis belonged, at 12.30 p.m. on the 20th November, 1958, within the precints of the Central Prison, Nicosia.
Dated this 20th day of November, 1958”.
Θεωρώ ότι το πιο πάνω έγγραφο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον όσον αφορά στις πληροφορίες που μας παραδίδει:
Eκτός από στοιχεία για τις συνθήκες ταφής (χρόνος και τόπος ταφής, θρησκευτικό τελετουργικό που ακολουθήθηκε) ενός επιφανούς ιστορικού προσώπου, εντοπίζουμε και τεκμήρια για το σκεπτικό πίσω από την βρετανική απόφαση να μην πραγματοποιηθεί η ταφή στο Παλαιχώρι, αλλά στις Κεντρικές Φυλακές (ουσιαστικά στα Φυλακισμένα Μνήματα).
Στόχος τον Βρετανών, σύμφωνα με το αρχειακό υλικό, ήταν να αποφύγουν την διατάραξη της δημόσιας τάξης και του καθεστώτος εσωτερικής ασφαλείας στην οποία θα οδηγούσε τυχόν μετεξέλιξη της κηδείας του ήρωα σε αντιαποικιακή διαδήλωση (όπως είχε συμβεί και σε άλλες περιπτώσεις στελεχών της επαναστατικής οργάνωσης στο παρελθόν).
Εκτος, όμως, από την ερμηνεία της επιχειρησιακής λόγικης που συνόδευε το εν λόγω βρετανικό μέτρο καταστολής, η συγκεκριμένη απόφαση μας βοηθάει να αντιληφθούμε και πόσο δημοφιλής ήταν η ΕΟΚΑ και τα μέλη της σε ένα πολύ μεγάλο τμήμα της ελληνικής κυπριακής κοινωνίας της περιόδου.
Συνεπώς, για την αποφυγή διαδηλώσεων και ταραχών που θα προκαλούνταν από την μαζική προσέλευση των συμπατριωτών του Κυριάκου Μάτση για να τον τιμήσουν, οι βρετανικές αποικιακές αρχές αποφάσισαν την ταφή του (όπως είχαν πράξει και σε αντίστοιχες περιπτώσεις σημαντικών στελεχών της ΕΟΚΑ στο παρελθόν) στο μικρό, απομονωμένο και καλά φρουρούμενο μικρό νεκροταφείο των Κεντρικών Φυλακών, που στη συλλογική μνήμη εδραιωθηκε με την ονομασία “Φυλακισμένα Μνήματα”.
Αρκετά μακρυγόρησα, όμως, με την ιστορική ανάλυση: σήμερα είναι ημέρα απόδοσης τιμών σέ μια προσωπικότητα της οποίας πρωτεύουσα θέση στο σύστημα αξιών της κατείχαν η ελευθερία, η αυτοδιάθεση, η δυνατότητα εθνικού αυτοπροσδιορισμού, το συλλογικό καλό, η οικειοθελής προσφορά στον πάσχοντα συνάνθρωπο. Ας είναι αιωνία η μνήμη του ήρωα Κυριάκου Μάτση.
Η φωτογραφία της ανατίναξης του κρησφύγετου, πλέον έγχρωμη.
