Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε το υπουργείο Δικαιοσύνης το πολύκροτο νομοσχέδιο που ετοίμασε αναφορικά με τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, δίνοντας το δικαίωμα σε όποιον ενδιαφέρεται να αποστείλει τις απόψεις/παρατηρήσεις ή τυχόν σχόλια επί του κειμένου του νομοσχεδίου προτού λάβει την τελική του μορφή. Το νομοσχέδιο θα βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα του υπουργείου Δικαιοσύνης (www.mjpo.gov.cy) μέχρι τις 17/9/2018.
Το νομοσχέδιο, που τιτλοφορείται ως ο περί της Νομικής Αναγνώρισης της Ταυτότητας Φύλου Νόμος του 2018, ανοίγει τον δρόμο για τη νομοθετική κατοχύρωση των διεμφυλικών ατόμων (trans). Δηλαδή, των ατόμων που αντιλαμβάνονται το φύλο τους διαφορετικά από το φύλο που αναγράφεται στα επίσημα κρατικά έγγραφά (αρσενικό/ θηλυκό).
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η καταχώρηση στην πολιτική ταυτότητα, το διαβατήριο και σε άλλα έγγραφα (βιβλιάριο υγείας, πτυχίο κ.α.) του φύλου ενός ατόμου θα γίνεται πλέον σύμφωνα με το πώς αυτό το άτομο αυτοπροσδιορίζεται, δηλαδή, σύμφωνα με τον τρόπο που το ίδιο το άτομο αντιλαμβάνεται το φύλο του και όχι σύμφωνα με το φύλο που έχει καταγραφεί στο πιστοποιητικό γέννησής του. Περιλαμβάνοντας έτσι και πρόσωπα τα οποία δεν εισήλθαν στη διαδικασία της χειρουργικής επέμβασης ή της λήψης ορμονών για αλλαγή φύλου.
Συναφώς, αναφέρεται ότι στο νομοσχέδιο ορίζεται σαφώς ο όρος «ταυτότητα φύλου», ο οποίος ερμηνεύεται ως εξής: «είναι ο εσωτερικός και προσωπικός τρόπος με τον οποίο το ίδιο το πρόσωπο βιώνει το φύλο του ανεξάρτητα από το φύλο που καταχωρίστηκε κατά τη γέννησή του με βάση τα βιολογικά του χαρακτηριστικά και περιλαμβάνει την προσωπική αίσθηση του σώματος που δυνατό να συνδέεται και με αλλαγές που οφείλονται σε ιατρική αγωγή ή άλλες ιατρικές επεμβάσεις που επιλέχθηκαν ελεύθερα με τη συγκατάθεση του ίδιου του προσώπου, καθώς και την κοινωνική και εξωτερική έκφραση του φύλου, που αντιστοιχούν στη βούληση του προσώπου».
Οι κυριότερες πρόνοιες του νομοσχεδίου είναι οι ακόλουθες:
● Το δικαίωμα στην αναγνώριση αυτοπροσδιορισμού της ταυτότητας του φύλου θα έχουν οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι πρόσφυγες και οι αιτητές ασύλου.
● Οποιοδήποτε πρόσωπο άνω των 18 ετών το οποίο θεωρεί ότι υφίσταται ασυμφωνία μεταξύ της ταυτότητας φύλου του και του καταχωρισμένου φύλου του θα μπορεί να υποβάλει αίτηση στον ληξίαρχο (έπαρχο) και να ζητήσει τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου του ώστε αυτό να αντιστοιχεί στη βούληση, στην προσωπική αίσθηση του σώματος και στην εξωτερική του εικόνα. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται με την καταβολή ενός τέλους, το ύψος του οποίου θα καθοριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο.
● Σε περίπτωση που ανήλικο πρόσωπο θεωρεί ότι υφίσταται ασυμφωνία μεταξύ της ταυτότητας φύλου του και του καταχωρισμένου φύλου του, θα μπορεί να υποβάλει αίτηση στον ληξίαρχο για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου μέσω των γονέων ή κηδεμόνων του και αφού εξασφαλίσει για το σκοπό αυτό, μέσω αυτών, σχετικό διάταγμα Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διάταγμα για διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου ανηλίκου εφόσον λάβει θετική γνωμάτευση από επιστημονική Επιτροπή αποτελούμενη από ένα κοινωνικό λειτουργό, ένα ειδικό ιατρό με εξειδίκευση σε θέματα φύλου και έναν ψυχολόγο. Η Επιτροπή θα αποφασίζει λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη το υπέρτατο συμφέρον του ανήλικου και αφού εισακουστεί η θέση των γονέων ή κηδεμόνων του. Επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα πως η επιθυμία γίνεται με ελεύθερη βούληση, με πλήρη γνώση των συνεπειών της και ότι το ανήλικο πρόσωπο είναι σε ώριμη θέση να λάβει μια τέτοια απόφαση.
● Για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου δεν απαιτείται να βεβαιώνεται ότι το πρόσωπο έχει υποβληθεί σε οποιαδήποτε προηγούμενη ιατρική επέμβαση.
● Πρόσωπο δεν θα μπορεί να υποβάλει αίτηση για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου του περισσότερο από δύο φορές παρά μόνο μετά από σχετική απόφαση δικαστηρίου.
● Πρόσωπα (νομικά και φυσικά) που θα εργοδοτούν άτομα που προχώρησαν στη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου τους θα υπέχουν υποχρέωσης εχεμύθειας. Πρόσωπο που θα παραβιάζει αυτή την υποχρέωση θα διαπράττει αδίκημα το οποίο θα τιμωρείται με ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα δύο έτη ή και σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις €10.000.
Δεν θα επηρεάζονται δικαιώματα και υποχρεώσεις προς παιδιά
Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, θα πρέπει επίσης να γίνουν τα ακόλουθα:
● Στην αίτηση διόρθωσης καταχωρισμένου φύλου θα δηλώνεται το επιθυμητό φύλο, το καταχωρημένο όνομα και επώνυμο του αιτητή στο Ληξιαρχείο, το κύριο όνομα που επιλέγεται και το προσαρμοσμένο σχετικά επώνυμο. Θα επισυνάπτεται στην αίτηση αντίγραφο του πιστοποιητικού γεννήσεως, πληροφορίες και αποδείξεις αναφορικά με τη συνήθη διαμονή του στη Δημοκρατία, αποδείξεις ότι είναι πρόσωπο που νομιμοποιείται να υποβάλει αίτηση και ότι αντιλαμβάνεται πλήρως το περιεχόμενο της αίτησης η οποία υποβάλλεται με ελεύθερη βούληση. Πρόσωπο του οποίου η αίτηση θα απορρίπτεται, θα έχει το δικαίωμα της άσκησης ιεραρχικής προσφυγής.
● Με την έκδοση του νέου πιστοποιητικού γεννήσεως, οι υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την έκδοση άλλων εγγράφων στα οποία αναγράφεται η ταυτότητα του προσώπου ή από τα οποία το πρόσωπο εξαρτά δικαιώματα καθώς και για την καταχώριση σε μητρώα ή καταλόγους όπως εκλογικούς, θα έχουν την υποχρέωση να εκδώσουν νέα έγγραφα ή να προβούν σε νέες καταχωρίσεις με διορθωμένο το καταχωρισμένο φύλο, το κύριο όνομα και το επώνυμο του προσώπου.
● Σε περίπτωση που πρόσωπο που διόρθωσε το καταχωρισμένο φύλο του έχει παιδιά, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του προς αυτά δεν θα επηρεάζονται. Πρόσθετα, η αλλαγή του φύλου γονέα στο Ληξιαρχείο δεν θα επιφέρει οποιαδήποτε μεταβολή στο πιστοποιητικό γέννησης των παιδιών ή σε οποιαδήποτε έγγραφα που εκδίδονται για λογαριασμό των παιδιών ή αρχεία, μητρώα ή καταλόγους που αναγράφονται τα παιδιά.
