Οι λαθρέμποροι στον Λίβανο λένε ότι τα σκάφη μεταναστών θα αναχωρήσουν σύντομα για την Ιταλία τώρα που τελείωσε το Ραμαζάνι. Σε συνέντευξή τους ως μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος για το λαθρεμπόριο, οι διακινητές τη Βηρυτό και την Τρίπολη αποκάλυψαν στο Οpen Democracy ότι έως και 2000 άτομα έχουν πληρώσει προκαταβολή για να κρατήσουν τη θέση τους στα σκάφη.
Ο Mohammed A. είναι ένας 42χρονος Λιβανέζος οδηγός ταξί στο βόρειο Λίβανο δήλωσε «Γνώρισα τον λαθρέμπορο πριν από ένα μήνα», μας είπε. «Τώρα μετράω τις μέρες για την ημερομηνία του ταξιδιού». Έχει πληρώσει 2000 δολάρια προκαταβολικά για να κλείσει θέσεις για τον εαυτό του, τους δύο μικρούς γιους του και τη σύζυγό του. Η πλήρης τιμή για τα τέσσερα από αυτά είναι 10.000 δολάρια. «Θα δανειστούμε χρήματα, θα πουλήσουμε το αυτοκίνητο και ό,τι έχουμε, συμπεριλαμβανομένης της βέρας της γυναίκας μου», είπε. Κατά την άποψή του, η προοπτική ενός επικίνδυνου ταξιδιού για να φτάσει στην Ευρώπη είναι καλύτερη από το να επιβιώσει μετά βίας στον Λίβανο».
Μια νέα επικίνδυνη διαδρομή
Το 2022, η υπηρεσία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες προειδοποίησε ότι ο αριθμός των μεταναστών που προσπαθούσαν να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Λίβανο διασχίζοντας την ανατολική Μεσόγειο είχε διπλασιαστεί για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Η δημοτικότητα αυτής της διαδρομής είναι νέα. Η Κύπρος ήταν λιγότερο ελκυστικός προορισμός από τη δυτική Ευρώπη και οι θαλάσσιες διαδρομές από τον Λίβανο προς την Ιταλία ή την Ελλάδα θεωρούνταν υπερβολικά μεγάλες και επικίνδυνες.
Ωστόσο, τα τελευταία πέντε χρόνια, η κατάσταση στον Λίβανο έχει γίνει τόσο τρομερή που οι λαθρέμποροι βλέπουν όλο και περισσότερα αιτήματα από ανθρώπους που απελπίζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα, τόσο Λιβανέζους όσο και μη. «Ένα 75% των ανθρώπων που με προσεγγίζουν ζητώντας ευκαιρίες για να πάρουν ένα σκάφος είναι Λιβανέζοι», είπε ο Αμπού Χουσεΐν, ένας Λιβανέζος λαθρέμπορος με έδρα τη Βηρυτό. «Παλαιότερα ήταν μόνο Σύροι και Παλαιστίνιοι».
Αν θέλουν να ταξιδέψουν, είμαστε η μόνη τους επιλογή
Ο Λίβανος φιλοξενεί επίσης τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων κατά κεφαλήν στον κόσμο, με 1,5 εκατομμύριο Σύρους και 480.000 εγγεγραμμένους Παλαιστίνιους να ζουν μεταξύ 5,5 εκατομμυρίων Λιβανέζων. Με τους μισθούς και τις συντάξεις να έχουν εξαλειφθεί από τον πληθωρισμό, ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι τέσσερις στους πέντε ανθρώπους στο Λίβανο ζουν τώρα κάτω από το όριο της φτώχειας – ντόπιοι και πρόσφυγες.
Ενώ ο πλησιέστερος προορισμός για μετανάστες που εγκαταλείπουν τον Λίβανο δια θαλάσσης είναι η Κύπρος, δημιουργούνται νέες διαδρομές που οδηγούν τους ανθρώπους σε ένα θαλάσσιο ταξίδι 1000 μιλίων για να φτάσουν απευθείας στην Ιταλία. Αυτή είναι περίπου πέντε φορές η απόσταση μεταξύ Λιβύης και Ιταλίας. «Ογδόντα τοις εκατό των σκαφών που ετοιμάζουμε θα πάνε στην Ιταλία», είπε ο Αμπού Χουσεΐν που είναι έμπορος μεταναστών. «Είκοσι τοις εκατό στην Κύπρο».
Ο Αμπού, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα, πουλούσε ηλεκτρονικά είδη στη Βηρυτό. Κάποια στιγμή δοκίμασε τις δυνάμεις του ως recruiter, και τώρα εργάζεται ως λαθρέμπορος. Είπε ότι κερδίζει περίπου 45.000 δολάρια ετησίως μέσω της προσαύξησης 25% που χρεώνει για κάθε άτομο. «Προσπαθώ να κάνω τη δουλειά μου όσο καλύτερα μπορώ», είπε. «Αισθάνομαι αλληλεγγύη με τους περισσότερους ανθρώπους, ειδικά αυτούς που έχασαν τα πάντα λόγω της κρίσης. [Οι άνθρωποι] τώρα είναι χρεωμένοι ή έπρεπε να πουλήσουν τις περιουσίες τους και ελπίζουν να ξεκινήσουν ξανά από το μηδέν».
«Σήμερα λαμβάνουμε αιτήματα κυρίως από ολόκληρες οικογένειες ή ανήλικους που ταξιδεύουν μόνοι, συνήθως νεαρά αγόρια 15-17 ετών», είπε ο Αμπού Χουσεΐν. Μερικοί από αυτούς τους ανήλικους στέλνονται με την ελπίδα ότι, μόλις βρεθούν στην Ευρώπη, θα μπορέσουν να υποβάλουν αίτηση για οικογενειακή επανένωση και να φέρουν την υπόλοιπη οικογένεια μέσω μιας ασφαλούς διαδρομής.
Αστυνόμευση, απωθήσεις και διαφθορά
Οι λαθρέμποροι επιβεβαίωσαν ότι η αστυνόμευση ήταν ένας κίνδυνος, αλλά παραμένουν σίγουροι ότι πολλά σκάφη θα περάσουν.
«Η αστυνομία στο Λίβανο είναι πολύ απασχολημένη με την οικονομική κρίση και τα εσωτερικά προβλήματα του Λιβάνου, επομένως δεν έχει χρόνο και ικανότητα να ελέγξει τη θάλασσα», είπε ο Αμπού Χουσεΐν. Υπάρχουν επίσης και άλλοι τρόποι για να ξεπεράσετε τα εμπόδια. Οι λαθρέμποροι με τους οποίους μιλήσαμε σημείωσαν ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά στην τιμή μεταξύ των ταξιδιών των οποίων η επιτυχία είναι «εγγυημένη» μέσω δωροδοκιών στην ακτοφυλακή του Λιβάνου, και αυτών που δεν είναι.
«Είναι η κυπριακή αστυνομία που είναι το κύριο πρόβλημα για τους μετανάστες», είπε ο Αμπού Γιαζάν. «Όταν στέλνουν βάρκες πίσω μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνο».
Η Κύπρος κατηγορείται ότι διεξήγαγε απωθήσεις πλοίων μεταναστών από το 2020, σημειώνει το δημοσίευμα.
Οι μετανάστες μπορεί να κρατηθούν εάν επιστραφούν στον Λίβανο και συχνά διεξάγεται έρευνα για να βρεθούν οι λαθρέμποροι – παρόλο που οι αρχές γνωρίζουν ότι είναι σπάνιο να βρεθούν λαθρέμποροι στις βάρκες. Υπάρχουν ορισμένες καταγεγραμμένες περιπτώσεις Σύριων προσφύγων που απελάθηκαν πίσω στη Συρία μετά την επιστροφή τους. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι το 75% των σκαφών που αναχωρούν για την Κύπρο αναχαιτίζονται και επιστρέφουν στον Λίβανο.
