Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, εξήγησε στον Τύπο στις Βρυξέλλες τους λόγους για τους οποίους οι 27 ενέκριναν ομόφωνα τη συγκεκριμένη απόφαση για την Τουρκία και την Ανατολική Μεσόγειο, διευκρινίζοντας τη μηχανική των επιλογών που προτάσσει πλέον η ΕΕ, όπως το να δοθεί μια ευκαιρία στη διπλωματία και να εκτιμηθεί η συμπεριφορά της γειτονικής χώρας με ορίζοντα το Δεκέμβριο. Ο Πρόεδρος περιέγραψε αναλυτικά τους λόγους για τους οποίους δεν περιλήφθηκε τελικά αναφορά στη διαχείριση των μελλοντικών εσόδων από τις γεωτρήσεις και τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή στο μέλλον μιας θετικής ατζέντας με την Τουρκία και τη διεξαγωγή διάσκεψης για τη Ανατολική Μεσόγειο, με τη Κύπρο να συμμετέχει ακριβώς όπως μετέχει και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Συγκεκριμένα, ερωτηθείς για το θέμα των κυρώσεων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απάντησε ότι «τόσο ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσο και η προεδρεύουσα χώρα βρίσκονται σε μια διαβούλευση και έχουν αναλάβει πρωτοβουλίες προκειμένου να τερματιστούν οι έκνομες ενέργειες».
Όπως είπε «ουδέποτε – και το έχω πει και προ της αναχώρησης μου από την Κύπρο – ήταν αυτοσκοπός οι κυρώσεις. Ως εκ τούτου, η τακτική που ακολουθεί κάθε χώρα για να πετύχει το μέγιστο έχει επιτευχθεί».
«Αν διαβάσετε την παράγραφο 20 θα δείτε ότι ρητά περιλαμβάνεται ότι σε περίπτωση που δεν ανταποκριθεί σε όσα καταγράφονται στα Συμπεράσματα τότε θα ενεργοποιηθεί τον Δεκέμβριο το άρθρο 29 και το άρθρο 215 της Συνθήκης Λειτουργίας της ΕΕ προκειμένου να εξαντλήσει η ΕΕ όλα τα μέτρα στη διάθεση της», ανέφερε.
Συνεπώς, εξήγησε, «δεν είναι θέμα να καθοριστούν 3 ή 4 ή 5 εταιρείες ή άτομα σε μια λίστα, αλλά ποια αποτελεσματικά μέτρα να ληφθούν ώστε να έχουν αποτέλεσμα. Ένα είναι να κρίνεις και να εκτιμήσεις αν είναι προτιμητέα μια πρωτοβουλία που αναλαμβάνεται από θεσμούς πλέον της ΕΕ με ενδεχόμενα, πιθανά αποτελέσματα, εξαντλώντας έτσι ένα περιθώριο δυο μηνών και κάτι ημερών, προκειμένου να διαφανεί αυτός πλέον στον οποίον μετατίθεται στο βάρος, αν είναι αποφασισμένος να ακολουθήσει είτε την οδό της νομιμότητας είτε την οδό της απομόνωσης».
Σε ερώτηση ποιο ήταν το βασικό σημείο διαφωνίας και αν αισθάνθηκε από το Συμβούλιο μια τακτική δύο μέτρων και δύο σταθμών, ο Νίκος Αναστασιάδης απάντησε πως «οι διαφωνίες δεν ήταν ως προς τη στήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, των κυριαρχικών της δικαιωμάτων ή της Ελλάδας. Οι διαφωνίες ήταν ως προς την τακτική ή μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθήσουμε για προάσπιση αυτών των δικαιωμάτων».
Διαβεβαίωσε ότι «εις ουδεμία στιγμή αισθάνθηκα μόνος. Στο πλευρό μου είχα όχι μόνο τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας κ. Μητσοτάκη, αλλά και το σύνολο των ηγετών, και το υπογραμμίζω. Οι διαφωνίες ήταν ως προς τη μεθοδολογία επίτευξης του στόχου. Δηλαδή αν θα πάρουμε τώρα κυρώσεις για πέντε ή έξι εταιρείες και άτομα ή αν, χρησιμοποιώντας τη διπλωματία, δίδουμε ακόμα μια ευκαιρία αποκλιμάκωσης της κρίσης, τερματισμού των μονομερών ενεργειών και επίτευξης του στόχου που δεν είναι άλλος από τη δημιουργία προϋποθέσεων ενός δημιουργικού και γόνιμου διαλόγου για οριστική επίλυση του Κυπριακού». Συνεπώς, είπε, «για αυτό και εξέφρασα την ικανοποίηση μου».
Κληθείς να σχολιάσει αν άξιζε η διπλωματική δαπάνη των τελευταίων εβδομάδων, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωσε «απόλυτα» και εξήγησε ότι «για επίτευξη κάποιων στόχων ακολουθείς συγκεκριμένη τακτική που θα πρέπει να αποδώσει αυτό που επιδιώκεις. Και έχω την εντύπωση ότι ακολουθώντας για μήνες τώρα τόσο από πλευράς Υπουργού Εξωτερικών όσο και βεβαίως δικής μου, έχουμε πετύχει να δημιουργήσουμε ένα ακόμα πιο έντονο ενδιαφέρον από πλευράς ΕΕ με συλλογικό μάλιστα τρόπο, για τα όσα συμβαίνουν στην Κύπρο, για τις αμφισβητήσεις από πλευράς Τουρκίας, για τις νόμιμες διεκδικήσεις από πλευράς Κυπριακής Δημοκρατίας, έτσι ώστε να τεθούν τα πλαίσια, όπως τα έχω προαναφέρει».
Σε ερώτηση σε σχέση με τη Σύνοδο για την Ανατολική Μεσόγειο και τις διαβουλεύσεις που γίνονται για αυτή και ερωτηθείς για μια συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων, ο Πρόεδρος είπε ότι «οι λεπτομέρειες όπως η συμμετοχή, το πεδίο και το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να συμφωνηθούν από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Έχει γίνει ξεκάθαρο τόσο από πλευράς μου όσο και από πλευράς άλλων ηγετών ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί παρά να εκπροσωπείται όπως εκπροσωπείται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Δεν γίνεται δεκτή η εκπροσώπηση οποιασδήποτε κοινότητας υπό οποιαδήποτε ιδιότητα και συνεπώς για αυτό και καθορίζεται ότι πρέπει να συμφωνηθεί ποιοι είναι οι συμμετέχοντες, ποια είναι η ημερήσια διάταξη κλπ. Είναι μια φιλόδοξη και ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία η οποία όμως είναι κάτω από συγκεκριμένους όρους».
Σε ερώτηση για την αναφορά τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών περί απειλών της ΕΕ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «η ΕΕ δεν εκτόξευσε καμιά απειλή. Κάλεσε την Τουρκία να ακολουθήσει την οδό του διεθνούς δικαίου. Συνεπώς, το να καλείσαι να ακολουθήσεις τις αρχές της διεθνούς τάξης δεν απειλείς κανένα».
Συνέχισε λέγοντας ότι «δεν θέλω να δώσω περαιτέρω έμφαση στο τι λέει το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών. Πλέον η ευθύνη και το βάρος για τα παραπέρα βήματα βαρύνει την Τουρκία. Αν ανταποκριθεί θετικά στην πρόσκληση της ΕΕ υπάρχει η προοπτική και του θετικού διαλόγου με την ΕΕ και ταυτόχρονα και για δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων προκειμένου να επαναρχίσει ένας δημιουργικός διάλογος για οριστική επίλυση του Κυπριακού. Και κάτω από απειλές είτε κανονιοφόρων είτε μονομερών ενεργειών που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, αντιλαμβάνεστε ότι δεν δημιουργείται αυτό το κλίμα. αντίθετα κλιμακώνεται μια κρίση χωρίς κανένα θετικό αποτέλεσμα, σε βάρος βεβαίως και της Τουρκίας που καλείται να αναλάβει πλέον τις ευθύνες της».
Ερωτηθείς αν τέθηκε στο Συμβούλιο θέμα μηχανισμού για διαμοιρασμό υδρογονανθράκων πριν τη λύση, ο Πρόεδρος εξήγησε πως «σε ένα αρχικό κείμενο υπήρχε». Πρόσθεσε ωστόσο ότι όταν ο ίδιος επεξήγησε το ιστορικό, αναφέρθηκε στις συγκλίσεις του 2011 και του 2015, και στην πρόταση που υπέβαλε τον Αύγουστο 2019 ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη εάν η Τουρκία σεβαστεί την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως καθορίζεται από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, να ανοίξει ένα καταπιστευματικό λογαριασμό προς όφελος της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην οποία θα κατατίθενται οι μελλοντικές εισπράξεις με βάση την αναλογία πληθυσμού και πως ακόμα θα είχαν δικαίωμα – και πριν τη λύση του Κυπριακού – να λαμβάνουν χρήματα από τον εν λόγω λογαριασμό προς όφελος της κοινότητας τους, «δεν χρειάστηκε να συμπεριληφθεί κάτι ανάλογο, αντίθετα διεγράφη από το αρχικό κείμενο της πρότασης που υπεβλήθη ως αρχικό κείμενο Συμπερασμάτων».
