Η απόφαση αναμένεται να προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Μόσχας
Την χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας ανακοίνωσε σήεμρα το Οικουμενικό Πατριαρχείο, έπειτα από τη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου.
Η απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναμένεται να προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Μόσχας και της ρωσικής εκκλησίας. Οι εν λόγω αποφάσεις καταδεικνύουν ότι το Φανάρι εμμένει στην απόφασή του να χορηγήσει την αυτοκεφαλία στην Ουκρανία, αποκαθιστώντας την κανονικότητα στις μέχρι σήμερα σχισματικές εκκλησιαστικές διοικήσεις.
Το 1992 ο Φιλάρετος (Ντενισένκο) μετά την παραίτησή του από τη θέση του Μητροπολίτη Κιέβου ίδρυσε δικό του Πατριαρχείο στην Ουκρανία και στις 11 Ιουνίου 1992 καθαιρέθηκε από την Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου Ρωσίας. Από το 1997 του δόθηκε το ανάθεμα από τη Ρωσική Εκκλησία.
Νωρίτερα, σήμερα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφων, είχε τονίσει πως η Ρωσία δεν θα ήθελε να ληφθούν μέτρα που να οδηγούν σε διάσπαση τον Ορθόδοξο κόσμο.
Στην ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναφέρεται:
«Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α.Θ.Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τάς τακτικάς αὐτῆς συνεδρίας κατά τάς ἡμέρας 9-11 τ.μ. Ὀκτωβρίου 2018. Κατ᾿ αὐτήν ἐξητάσθησαν καί συνεζητήθησαν τά ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει περιλαμβανόμενα θέματα. Τό ἱερόν σῶμα ἠσχολήθη ἰδιαιτέρως καί διά μακρῶν μέ τό ἐκκλησιαστικόν θέμα τῆς Οὐκρανίας, παρόντων καί τῶν Ἐξάρχων τῶν ἀποσταλέντων εἰς Οὐκρανίαν, ἤτοι τοῦ Πανιερ. Ἀρχιεπισκόπου Παμφίλου κ. Δανιήλ καί τοῦ Θεοφιλ. Ἐπισκόπου Edmonton κ. Ἱλαρίωνος, καί, κατόπιν διεξοδικῶν συζητήσεων, ἀπεφάσισε: Νά ἀνανεώσῃ τήν ἤδη εἰλημμένην ἀπόφασιν ὅπως τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον χωρήσῃ εἰς τήν χορήγησιν αὐτοκεφαλίας εἰς τήν Ἐκκλησίαν τῆς Οὐκρανίας. Νά ἀνασυστήσῃ τό ἐν Κιέβῳ τό γε νῦν Σταυροπήγιον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, ἕν ἐκ τῶν πολλῶν ἐν Οὐκρανίᾳ Σταυροπηγίων Αὐτοῦ ἐκ τῶν παρελθόντων αἰώνων. Κατά τάς κανονικάς προνομίας τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ὅπως δέχηται ἐκκλήτους προσφυγάς ἀρχιερέων καί ἄλλων κληρικῶν ἐκ πασῶν τῶν Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, νά δεχθῇ τάς σχετικάς αἰτήσεις τοῦ Φιλαρέτου Ντενισένκο καί τοῦ Μακαρίου Μαλετίτς καί τῶν σύν αὐτοῖς, οἵτινες εὑρέθησαν ἐν σχίσματι ὄχι διά δογματικούς λόγους, καί νά ἀποκαταστήσῃ αὐτούς μέν εἰς τόν ἀρχιερατικόν ἤ ἱερατικόν αὐτῶν βαθμόν, τούς δέ πιστούς αὐτῶν εἰς ἐκκλησιαστικήν κοινωνίαν. Νά ἅρῃ τήν ἰσχύν τοῦ Συνοδικοῦ Γράμματος Ἐκδόσεως τοῦ ἔτους 1686, τοῦ ἐκδοθέντος διά τάς τότε περιστάσεις, διά τοῦ ὁποίου ἐδίδετο, κατ᾿ οἰκονομίαν, τό δικαίωμα εἰς τόν Πατριάρχην Μόσχας νά χειροτονῇ τόν ἑκάστοτε Μητροπολίτην Κιέβου, ἐκλεγόμενον ὑπό τῆς Κληρικολαϊκῆς Συνελεύσεως τῆς Ἐπαρχίας αὐτοῦ καί ὀφείλοντα νά μνημονεύῃ “ἐν πρώτοις” τοῦ ὀνόματος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἰς ἔνδειξιν κανονικῆς ἐξαρτήσεως. Νά κάμῃ ἔκκλησιν πρός πάσας τάς ἐμπλεκομένας πλευράς νά ἀποφεύγουν καταλήψεις Ναῶν, Μονῶν καί ἄλλων περιουσιακῶν στοιχείων, ὡς καί πᾶσαν πρᾶξιν βίας καί ἐκδικητικότητος, εἰς ἐπικράτησιν τῆς εἰρήνης καί τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ. Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 11ῃ Ὀκτωβρίου 2018 Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου»
Ενημέρωση στα ΜΜΕ έκανε στη συνέχεια ο επικεφαλής του λεγόμενου Πατριαρχείου Κιέβου Πατριάρχης Φιλάρετος, σχετικά με τις σημερινές αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την Ουκρανία.
Ο επικεφαλής του λεγόμενου Πατριαρχείου Κιέβου, έκανε λόγω για ιστορική απόφαση από την πλευρά του Οικουμενικού Πατριαρχείου σχετικά με το εκκλησιαστικό ζήτημα της Ουκρανίας.
Ο Πατριάρχης Φιλάρετος αναφέρθηκε στις εργασίες της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τονίζοντας ότι ασχολήθηκαν με το θέμα της αυτοκεφαλιάς στην Ουκρανία και τη δημιουργία μιας Ενιαίας Τοπικής Εκκλησίας ανεξάρτητης από τη Μόσχα.
Επίσης ο Πατριάρχης Φιλάρετος εξέφρασε την ελπίδα ότι η διαδικασία της ενοποίησης των Εκκλησιών σε μία Ενιαία Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας θα είναι ταχύτατη.
«Νομίζω ότι η διαδικασία συγχώνευσης θα είναι πολύ γρήγορη. Αυτό θα το συμφωνήσουμε όταν συγκαλέσουμε Σύνοδο την οποία σκοπεύω να συγκαλέσω στο εγγύς μέλλον. Θα είναι ένα Συμβούλιο Επισκόπων στο οποίο θα συμμετάσχουν, Ιεράρχες του Πατριαρχείου Κιέβου, Ιεράρχες από την λεγόμενη αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Μακάριο και Ιεράρχες του Πατριαρχείου Μόσχας της Εκκλησίας της Ουκρανίας εάν και εφόσον θελήσουν» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πατριάρχης Φιλάρετος.
Επίσης ο Πατριάρχης Φιλάρετος εξήγησε ότι το «Συμβούλιο των Επισκόπων θα επιλέξει επικεφαλής, και στη συνέχεια το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα εκχωρήσει τον Τόμο της Αυτοκεφαλίας στην εκκλησία της Ουκρανίας».
Σε άλλο σημείο ο Πατριάρχης Φιλάρετος τόνισε ότι «η δημιουργία μιας αυτοκέφαλης Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρχει μία άλλη Εκκλησία στην επικράτειά μας. Μπορούν να υπάρχουν και άλλες Μητροπόλεις στην χώρα, αλλά δεν θα εντάσσονται στο σώμα της ενιαίας ορθόδοξης εκκλησίας της Ουκρανίας, επομένως δεν θα έχουν το δικαίωμα να ονομάζονται Ουκρανική Εκκλησία.»
Κλείνοντας ο Φιλάρετος Ντενισένκο ανέφερε ότι μόλις λάβουν το Τόμο της αυτοκεφαλιάς θα εισέλθουν σε κοινωνία με Μητροπόλεις και Μοναστήρια, ενώ υπογράμμισε ότι η διαδικασία της ενοποίησης σε μία Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία θα είναι ειρηνική και αποκλειστικά σε εθελοντική βάση.
